De 30-jarige Luikse contentcreator Félix La Frappe is de laatste jaren uitgegroeid tot een van de meest herkenbare gezichten op de sociale media feeds van linkse jongeren in Franstalig België. Met tienduizenden volgers op TikTok en Instagram maakt hij de sociale en politieke actualiteit behapbaar via korte video’s met humoristische inslag. In de coulissen van het federale ABVV congres kregen we Félix te pakken voor een tête-à-tête over de rol van sociale media als politiek strijdtoneel.
Zijn inmiddels meest iconische personage is zonder twijfel Dora L’Antifa – een parodie op het titelpersonage van de Amerikaanse reeks Dora The Explorer. Getooid in pruik en oranje-roze kostuum klaagt hij op even komische als scherpe wijze maatschappelijke misstanden aan. De aanwezigheid van iemand zoals Félix La Frappe op een vakbondscongres zal sommigen misschien verbazen, maar het kadert binnen een bredere evolutie van het politiek debat.
Het merendeel van de ABVV-congresgangers kent hem misschien niet, maar voor ABVV-Jongeren is Félix een bekend gezicht. Hij is een vaste waarde op betogingen, op de Pride en bij tal van solidariteitsacties. Volgens hem heeft de jeugd het activisme allerminst de rug toegekeerd. Integendeel: jongeren informeren zich vandaag vooral online. Ze wisselen hun meningen met elkaar uit via sociale media en gebruiken die platformen om zich te mobiliseren.
Een realiteit die vakbonden, politieke partijen en middenveldorganisaties dus niet langer kunnen negeren. Wie de nieuwe generaties wil bereiken, moet aanwezig zijn op de platformen waar zij vandaag hun mening vormen en hun engagement ontwikkelen. Dat betekent niet dat de meer institutionele organisaties volledig buiten spel gezet worden. Want deze nieuwe generatie politieke influencers is vaak zelf vragende partij voor samenwerkingen met de gevestigde orde. Beide werelden hebben er dus alle belang bij om de handen in elkaar te slaan.
“Een groot deel van de min-35-jarigen haalt zijn informatie rechtstreeks en voornamelijk van sociale media. Daarom is het essentieel om daar aanwezig te zijn.”
— Félix La Frappe, sociale media expert
Sociale media: dé informatiebron voor jongeren
“Een groot deel van de min-35-jarigen haalt zijn informatie rechtstreeks en voornamelijk van sociale media”, legt Félix uit. “De meesten hebben geen televisie meer, raadplegen de klassieke media niet meer en velen zoeken hun informatie zelfs niet langer via Google. Ze gebruiken gewoon de zoekbalk van TikTok of Instagram. Daarom is het essentieel om daar aanwezig te zijn.”
Voor vakbonden en het bredere middenveld vormt die verandering in mediagebruik een grote uitdaging. Hoe bereik je een generatie die zich grotendeels heeft afgekeerd van de traditionele media? Hoe breng je (complexe) sociale eisen onder de aandacht in een wereld die wordt gedomineerd door korte video’s en algoritmes? Een grote uitdaging, zeker nu extreemrechts op dat vlak een voorsprong heeft opgebouwd en desinformatie welig tiert.
De humor die links soms mist
Volgens Félix ligt een deel van de oplossing in het aanpassen van de vorm. “Video’s maken het mogelijk om complexe zaken eenvoudig uit te leggen”, vat hij samen. En precies daar komt humor in beeld, het handelsmerk van zijn content. Zijn personage Dora l’Antifa ontstond bijna toevallig. Geïnspireerd door een tekenfilmfiguur die een hele generatie kent, sloeg het personage meteen aan. Félix besefte al snel dat hij een doeltreffend middel had gevonden om hardnekkige misvattingen te ontkrachten en nepnieuws op sociale media te weerleggen.
“Ik wil de dingen zo eenvoudig mogelijk uitleggen”, zegt hij. “Ik stel me graag een beetje op als naïef en onwetend. Als ík iets niet begrijp, zijn er waarschijnlijk nog heel veel anderen die het ook niet begrijpen.”
Die aanpak staat haaks op sommige meer academische vormen van activisme. “Aan de linkerzijde hebben we soms de neiging om heel formeel, theoretisch en ernstig aan duiding te doen. Maar daarmee spreek je vooral mensen aan die al overtuigd zijn. Met een grappige sketch kan je een publiek bereiken dat misschien nog geen uitgesproken mening heeft over het onderwerp. Ze kijken omdat het amusant is en steken onderweg iets op.”
Culturele strijd
Naast zijn politieke en humoristische video’s draagt Félix ook in belangrijke mate bij aan de verspreiding van progressieve ideeën. Al enkele jaren helpt hij mee aan de uitbouw van een netwerk van linkse influencers. Een georganiseerde gemeenschap die informatie deelt, samenwerkt aan content en elkaar ondersteunt bij de uitdagingen van het vak.
“Toen ik van Luik naar Brussel verhuisde, kende ik niemand. Samen met mijn vriend Rayhan zijn we op zoek gegaan naar andere linkse influencers. Dat was rond de periode van de voorlaatste verkiezingen. We zeiden tegen elkaar: voor deze verkiezingen zijn we te laat, maar we kunnen ons wel organiseren voor de volgende.”
Gaandeweg sloten steeds meer contentmakers zich aan. Zo ontstond een georganiseerd netwerk van bijna zeventig personen, allemaal actief op sociale media, naar het voorbeeld van gelijkaardige initiatieven in onder meer Frankrijk. Met tastbare resultaten wat de opkomst van jongeren bij de parlementsverkiezingen van 2024 betreft.
Gecoördineerde aanvallen en bedreigingen
Maar achter die successen schuilt ook een hoge prijs. Extreemrechts, dat de digitale ruimte grotendeels heeft ingenomen, probeert linkse stemmen die jongeren bereiken het zwijgen op te leggen. Aanvallen zijn schering en inslag. “Dat netwerk is ook een plaats waar we onder elkaar steun vinden. Want meestal zitten we alleen thuis content te maken. En we maken vaak hetzelfde mee: online intimidatie, gecoördineerde aanvallen van extreemrechts en bedreigingen.”
Félix vertelt dat hij zelf al verschillende doodsbedreigingen heeft ontvangen. Onlangs werd hij het doelwit van een online haatcampagne nadat hij zich had uitgesproken over LGBTQIA+-personen met een migratieachtergrond. Een van zijn naasten vond zelfs flyers in de brievenbus waarin “remigratie” werd gepromoot, een door extreemrechts populair gemaakt idee. Die voortdurende druk maakt onderlinge solidariteit des te belangrijker, net als het vermogen om snel te reageren wanneer een haatcampagne op gang komt.
“Aan de linkerzijde hebben we soms de neiging om heel formeel, theoretisch en ernstig aan duiding te doen. Maar daarmee spreek je vooral mensen aan die al overtuigd zijn.”
— Félix La Frappe, sociale media expert
Ongelijke middelen
Volgens Félix wordt deze strijd ook gevoerd op het vlak van middelen. “Extreemrechts heeft het belang van sociale media al lang begrepen”, zegt hij. “Ze investeren in mediatraining, opleidingen en soms zelfs in salarissen voor hun influencers. Die worden dus betaald om dag en nacht haatdragende ideeën te verspreiden.”
Daartegenover staat een heel andere realiteit voor progressieve contentmakers. “De meeste linkse influencers hebben gewoon een job of moeten rondkomen met heel weinig middelen. Ze maken hun content in hun vrije tijd en met een minimaal budget. Dat is een totaal andere situatie.”
De boodschap die Félix aan de traditionele activistische organisaties meegeeft, is uiteindelijk eenvoudig: jongeren zitten op sociale media en houden zich daar bezig met politieke onderwerpen. De uitdaging bestaat erin die ruimte volop in te nemen, niet omdat het een hype is, maar omdat sociale media vandaag uitgegroeid zijn tot een van de belangrijkste plekken waar meningen worden gevormd, engagement ontstaat en de mobilisaties van morgen worden voorbereid.
