Op 23 april legde het ABVV, in gemeenschappelijk vakbondsfront, zijn alternatieve begroting voor. Tegenover een wereldwijd groeiende ongelijkheid en een Arizona-begrotingsbeleid van snoeien en hakken, laten de vakbonden zien dat het ook anders kan. De presentatie ging hand in hand met de lancering van een petitie, om zo het thema tot in het federale parlement te krijgen. “Deze scheve situatie moet dringend rechtgetrokken worden”, stelt ABVV-voorzitter Bert Engelaar.

Een rechtvaardige wereld waarin iedereen zijn steentje bijdraagt? Voor een pessimist klinkt dat als een onrealistische utopie, voor een optimist een lonkende droom binnen handbereik. En voor een syndicalist? De enige weg vooruit. Vanuit dat perspectief stelden de vakbonden gezamenlijk een alternatieve fiscaliteit voor. Luc Triangle, algemeen secretaris van het Internationaal Vakverbond (IVV), Julien Desiderio van Oxfam België en Bruno Fierens van Millionaires For Humanity kwamen het initiatief als gastsprekers ondersteunen.

Besparingsgekte

“Momenteel maakt de Arizona-regering zich klaar voor een nieuwe besparingsronde. Om een nieuwe ronde van genadeloos besparen te voorkomen, schuiven we vandaag onze eigen begroting naar voren.” Zo opende ACV-voorzitter Ann Vermorgen de presentatie. Al snel wordt duidelijk dat het voorstellen van een alternatieve begroting over veel meer gaat dan enkel een alternatieve fiscaliteit. Het gaat over gelijkheid, over sociale rust en over het veiligstellen van onze democratie.

“Met het  IVV lanceerden we in 2024 een globale campagne om in kaart te brengen hoe het gesteld is met de democratieën”, vertelt Triangle. “Het grote gevaar schuilt er vooral in wat politici doen van zodra ze democratisch verkozen worden. Gelijkheid, LGBTQI+-rechten, vrijheid van meningsuiting, de vrije pers, werknemersrechten en vakbondsrechten worden systematisch afgebouwd. Wij vakbonden zijn de grootste sociale beweging ter wereld. Dat weten die machthebbers en dus vallen zo ons als eerste aan”, vervolgt hij zijn betoog.

Extreemrechts

Triangle haalt ook aan hoe momenteel niet alleen extreemrechtse autocratische leiders hun ideeën doodrukken, maar dat ze daarin ook worden bijgestaan door een kleine groep machtsgeile miljardairs. Volgens hem komen ze de laatste jaren meer en meer uit de schaduw. Ze springen mee op het podium van campagnes. En het grootste probleem: ze zijn “here to stay”. Je kan ze niet verkiezen, ze zijn er gewoon. “Als politici en miljardairs een coalitie vormen, is dat een groot gevaar voor de democratie”, besluit Triangle.

Oxfam-beleidsmedewerker en fiscaal expert Julien Desiderio onderstreept de beweringen van Triangle met onthutsende cijfers. De 0,001% rijksten bezaten in 2025 6,1% van alle rijkdom op de planeet. In 1995 was dat 3,8%. De armste 50% zag de afgelopen dertig jaar een stagnatie van hun vermogen, dat sinds 1995 rond de 2% schommelt. Dat komt er op neer dat de populatie van Verviers, zo’n 56.000 personen, drie keer meer bezit dan het bevolkingsaantal van het Afrikaanse continent, Europa, de Verenigde Staten, Pakistan, de Filippijnen en Vietnam bij elkaar. Die ongelijke verhouding is dus sinds 1995 gestegen van het tweevoudige naar het drievoudige.

De scheefgroei kadert in een bredere tendens, aan de gang sinds de jaren 1980, waarbij men stelt dat we moeten kiezen tussen economische efficiëntie met lage belastingen of inefficiëntie met hoge belastingen. En de gemiste staatsinkomsten zouden worden goedgemaakt door al het geld dat terug in de economie stroomt. Die mythe is reeds lang doorprikt, net zoals het idee dat miljardairs hun fortuin op eigen houtje vergaren of dat het kapitalisme innovatie stimuleert.

“De wereldwijde besparingen in ontwikkelingshulp kunnen aan miljoenen mensen het leven kosten.”

— Julien Desiderio, expert fiscaliteit Oxfam

Ontwikkelingshulp

En daar stopt het niet. “We zien momenteel voor het eerst in de moderne geschiedenis grote besparingen op het vlak van internationale ontwikkelingshulp. Onder andere door Elon Musk en zijn saneringsronde bij het Amerikaanse agentschap USAID. Dat zal in de komende jaren miljoenen mensen het leven kunnen kosten”, zegt Desiderio.

Omringd door vakbondsmensen, ngo-medewerkers en journalisten, was Bruno Fierens een opvallende aanwezige. Deze telg van de familie achter de holding ‘Ackermans & van Haaren’ is het enige Belgische lid van Millionaires For Humanity, een internationaal netwerk dat pleit voor hogere belastingen op vermogen. “Het huidige probleem gaat niet alleen in hoe we over dit onderwerp praten, maar vooral in hoe we er niét over praten”, begint Fierens zijn discours.

Hij ziet een totaal gebrek aan discussie over rechtvaardige fiscaliteit, onder meer omdat geld op alle niveaus een gevoelig onderwerp is. Fierens vervolgt: “We moeten de clichés in beide richtingen durven doorprikken. Dat de rijken alleen maar stelen van de armen bijvoorbeeld. Maar net zo goed het idee dat armen te lui zouden zijn om te ondernemen. Dat begint bij een eerlijke analyse. Je kan niet samen een puzzel proberen te leggen, terwijl je ondertussen beslist dat sommige stukken niet bestaan.”

Vermogenskadaster

De alternatieve begroting die de vakbonden gezamenlijk voorstellen focust vooral op een verschuiving van het aandeel vermogen tegenover het aandeel arbeid van de overheidsinkomsten. In totaal kan de optelsom aan besparingen en nieuwe inkomsten jaarlijks 21,2 miljard euro. Als arbeid en vermogen bijvoorbeeld op dezelfde manier belast zouden worden, kan dat jaarlijks tot 12,9 miljard euro opleveren. Daarvoor zou een vermogenskadaster een noodzakelijk instrument zijn. Enkele andere inkomstenbronnen en uitgavenposten die onze begroting terug recht zouden kunnen trekken: de evaluatie en inperking van de loonsubsidies, de wildgroei aan managementvennootschappen aanpakken, en eerlijke bijdragen op flexi- en studentenjobs.

“De huidige scheeftrekking van de lastenverdeling voedt wantrouwen, populisme en extremisme.”

— Bert Engelaar, ABVV voorzitter

ABVV-voorzitter Bert Engelaar neemt het slotwoord voor zijn rekening. “Vandaag zien we hoe een steeds groter wordende scheeftrekking zich voltrekt. Je krijgt dat niet uitgelegd aan de gemiddelde werknemer die zijn loonfiche bekijkt. Het werkt frustratie in de hand. Het voedt wantrouwen, populisme en extremisme”, waarschuwt Engelaar. “De Arizona-regering stelt ons voor de valse keuze tussen begrotingsdiscipline en sociale rechten. Maar dat is geen eerlijke keuze, want er is wel degelijk een alternatief”, concludeert hij. 

Teken de petitie voor eerlijke belastingen.