In een geglobaliseerde economie stopt vakbondswerk niet aan de landsgrenzen. Multinationals organiseren hun productie wereldwijd, terwijl beslissingen over investeringen, arbeidsvoorwaarden en werkgelegenheid steeds vaker ver van de werknemers worden genomen. Ook vakbonden moeten daarom over grenzen heen samenwerken, ervaringen delen en elkaar versterken.
Vanuit die overtuiging trokken Patrick Rehan, co-voorzitter van HORVAL, en Conny Demonie, gewestelijk secretaris van HORVAL West-Vlaanderen, samen met medewerkers van FOS in juli naar El Salvador en Honduras.
El Salvador: vakbondswerk onder druk
In El Salvador is de politieke en sociale ruimte de voorbije jaren sterk verkleind. Onder president Nayib Bukele en de aanhoudende noodtoestand staan mensenrechtenverdedigers, middenveldorganisaties en kritische stemmen steeds meer onder druk.
Ook vakbondswerk is er allesbehalve vanzelfsprekend. Toch blijven werknemers zich organiseren. De vakbond STIBYSS uit de drankenindustrie en aanverwante sectoren verkreeg in 2023 haar volledige wettelijke erkenning. Vervolgens startte het patronaat echter een administratieve rechtszaak met als doel de rechtspersoonlijkheid van de vakbond nietig te laten verklaren. Die procedure loopt nog steeds.
De delegatie overlegde met de Salvadoraanse vakbonden over hun situatie en mogelijke strategieën. Maar waardig werk gaat over meer dan arbeidsvoorwaarden alleen. Tijdens bezoeken aan lokale gemeenschappen werd duidelijk hoe belangrijk voedselzekerheid, duurzame landbouw en economische zelfstandigheid zijn. Kleinschalige voedselproductie biedt gezinnen niet alleen inkomen, maar ook meer zekerheid en autonomie. Bijzondere aandacht gaat daarbij naar de positie en economische zelfstandigheid van vrouwen.
Honduras: armoede én syndicale strijd
Ook Honduras wordt gekenmerkt door grote economische en sociale ongelijkheid. Armoede en voedselonzekerheid blijven er hardnekkig aanwezig en worden nog versterkt door klimaatverandering en economische onzekerheid.
HORVAL en FOS bouwen er al jaren aan een solidariteitsband met vakbonden en middenveldorganisaties. Tijdens gesprekken met USTABH, het netwerk van vakbondsorganisaties uit onder meer de dranken-, bananen-, suiker- en meloensector, kwamen telkens dezelfde problemen naar boven: onderaanneming, syndicale repressie, onzekere arbeidscontracten en gebrekkige toegang tot sociale bescherming.
Tegelijk zagen we hoeveel vastberadenheid er aanwezig is. Een bijzonder voorbeeld daarvan is het platform van vrouwelijke vakbondsleden. Zij voeren al jaren actie voor de ratificatie van IAO-Verdrag 190 over geweld en intimidatie in de wereld van het werk.
Hun strijd is ook onze strijd
Waarom investeert HORVAL in internationale samenwerking? Omdat werknemers overal steeds meer met dezelfde economische spelers worden geconfronteerd. Multinationals kunnen productie en investeringen verschuiven naar landen waar lonen lager zijn, sociale bescherming zwakker is of vakbonden minder ruimte krijgen.
Internationale solidariteit is daarom geen liefdadigheid. Het is syndicalisme.
Elkaar ontmoeten, informatie uitwisselen, kennis delen en samen strategieën ontwikkelen maakt vakbonden sterker. In België, in El Salvador, in Honduras en overal waar werknemers zich organiseren om hun rechten te verdedigen.
Want kapitaal kent al lang geen grenzen meer. Onze solidariteit mag die evenmin kennen.
