Wanneer economieën, bedrijven en productieketens zich globaal organiseren, moet ook de strijd voor waardig werk en sociale rechtvaardigheid op dezelfde schaal plaatsvinden. Met dat uitgangspunt werd in 1994 het Internationaal Syndicaal Vormingsinstituut (ISVI) opgericht, waarmee het ABVV een eigen toegewijde tak voor internationale vakbondssolidariteit kreeg. We spraken met Laurent Atsou, coördinator van het ISVI, kort na de lancering van hun eerste donatiecampagne.
Waarom maakt internationale solidariteit deel uit van het ABVVDNA?
Laurent Atsou: “Voor ons is solidariteit een fundamenteel beginsel voor de organisatie van de samenleving. Historisch gezien werd die solidariteit versterkt door de industrialisering en de ontwikkeling van de arbeidersbeweging. Ze vertrekt vanuit een eenvoudige vaststelling: we zijn allemaal onderling afhankelijk.”
“Geen enkele werknemer bouwt alleen aan zijn of haar zekerheid, rechten of toekomst. Solidariteit is dus ook geen liefdadigheid. Het is een vorm van collectieve verantwoordelijkheid.”
Wat voor terreinwerk doet de organisatie precies?
“Het ISVI werkt wereldwijd samen met partnervakbonden om werknemersrechten te verdedigen, de arbeidsomstandigheden te verbeteren en invloed uit te oefenen op overheidsbeleid.”
“Concreet ondersteunen we hen bij hun ontwikkeling als vakbonden en bij hun erkenning als volwaardige gesprekspartners binnen het sociaal overleg. We ondersteunen onder meer opleidingsprojecten voor werknemers en vakbonden en proberen zoveel mogelijk ervaring en expertise uit te wisselen.”
“Tegelijkertijd sensibiliseert en mobiliseert het ISVI de leden en militanten van het ABVV rond internationale kwesties. We vestigen de aandacht op de strijd van onze partners en bevorderen solidariteit en gezamenlijke acties tussen vakbondsorganisaties.”
“In het algemeen wil de organisatie bijdragen aan de uitbouw van een sterke, vrije en onafhankelijke internationale syndicale tegenmacht, die in staat is op te treden rond uitdagingen die de nationale grenzen ruimschoots overstijgen.”
Kan je een voorbeeld geven van een project rond vakbondssamenwerking?
“Voor het ISVI betekent een partnerschap niet dat wij de touwtjes in handen nemen en beslissen voor onze partners. Het berust op een gelijkwaardige relatie, gebaseerd op vertrouwen en respect tussen vakbonden die gemeenschappelijke waarden en doelstellingen delen.”
“Neem bijvoorbeeld een project dat we samen met ABVV Horval uitvoeren in Ivoorkust. De cacaosector speelt een belangrijke economische rol, maar werknemers worden nog altijd geconfronteerd met tal van uitdagingen. De zware arbeidsomstandigheden, rechten die niet worden nageleefd, aanhoudende kinderarbeid en een veel te lage vertegenwoordiging van vrouwen binnen de vakbondsstructuren bemoeilijken de situatie.”
“Om die uitdagingen aan te pakken, wil het project met de vakbond FENSTIAA-CI de syndicale slagkracht in de hele cacaoketen duurzaam versterken, van de plantages tot de verwerkende bedrijven. Het is de bedoeling dat werknemers en producenten in de sector hun rechten beter leren kennen, zich organiseren en voldoende tegenmacht opbouwen om de naleving van die rechten ook af te dwingen.”
Jullie verrichten vanuit België ook beleidswerk. Kan je daar iets meer over vertellen?
“De kracht van het ISVI ligt ook in het zichtbaar maken van de sociaaleconomische en politieke realiteit waarmee onze partners en de lokale bevolking worden geconfronteerd.”
“Enerzijds geven we deze informatie door aan het ABVV, zodat het deze realiteit kan meenemen in zijn beleidsbeïnvloeding, bijvoorbeeld binnen de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). Anderzijds werken we samen met Belgische netwerken voor internationale solidariteit, zodat zij onze thema’s kunnen integreren in hun werking.”
“Daarnaast sensibiliseren we Belgische werknemers rond deze kwesties via campagnes, acties en uitwisselingen met onze partners. Zo lanceerden we in 2025 de campagne “JUST” (justcampaign.be), om ons publiek te informeren en te sensibiliseren over een rechtvaardige energie- en klimaattransitie.”
“We hoeven niet te kiezen tussen internationale solidariteit en de sociale strijd in België. Beslissingen die duizenden kilometers verderop worden genomen kunnen ook rechtstreeks gevolgen hebben voor Belgische werknemers.”
— Laurent Atsou, Coördinator ISVI
Heb je een concreet voorbeeld van een syndicale overwinning of belangrijke vooruitgang die dankzij het optreden van het ISVI werd geboekt?
“In de Rwandese bouwsector slaagde onze partner erin om met de werkgevers te onderhandelen over een certificeringssysteem waarmee werknemers een beroepsopleiding kunnen volgen. Werknemers die een certificaat behalen, zullen sneller een arbeidsovereenkomst krijgen en over betere loonvoorwaarden kunnen onderhandelen. Dat is een belangrijke stap om hen uit de informele economie te halen.”
Wat zijn vandaag de belangrijkste uitdagingen voor de partnervakbonden van het ISVI?
“Ondanks de verschillende sociaaleconomische en politieke contexten worden vakbonden met dezelfde uitdagingen geconfronteerd. Om te beginnen is er de criminalisering van vakbondsrechten en het recht op protest en ook het sociaal protest wordt nog te vaak met de voeten getreden.”
“Een andere wereldwijde uitdaging is de representativiteit. De syndicaliseringsgraad is nog te laag om duurzaam invloed te kunnen uitoefenen op het publieke debat, onder meer doordat de informele economie nog te sterk aanwezig is op globaal niveau.”
“Daarnaast worden onze partners in Franstalig Afrika geconfronteerd met een sterke toename van het aantal verschillende vakbondsorganisaties, waardoor de vertegenwoordiging van werknemers gefragmenteerd raakt.”
De Arizona-regering heeft het Belgische budget voor ontwikkelingssamenwerking sterk verminderd. Welke gevolgen hebben die besparingen voor jullie projecten en voor de mensen op het terrein?
“België engageerde zich al in 1970 om 0,7% van zijn bruto binnenlands product aan officiële ontwikkelingshulp te besteden. Die doelstelling werd nooit behaald. In 2025 daalde de Belgische officiële ontwikkelingshulp met 21%. Vandaag besteedt ons land nog slechts 0,37% van het bbp aan ontwikkelingssamenwerking, het laagste niveau sinds 2001.”
“Bovendien plant de Arizona-regering voor de periode 2027- 2031 een besparing van 25% voor de non-profitsector. Concreet betekent dit dat onze partners minder middelen zullen hebben om een duurzame machtsverhouding uit te bouwen ter verdediging van de belangen van werknemers. Als tegenreactie heeft de sector van de ontwikkelingssamenwerking onlangs een grootschalige campagne gelanceerd (enigekeuze.be) om breed publiek bewust te maken van de noodzaak van internationale solidariteit.”
Het ISVI startte onlangs een donatiecampagne. Wat willen jullie met deze campagne bereiken?
“We willen opnieuw een zekere onafhankelijkheid verwerven tegenover politieke keuzes die steeds meer haaks staan op onze strategische keuzes. Daarnaast willen we een sterke band opbouwen met ABVV-leden.”
“De manier waarop subsidies werken, zorgt ook voor een zware bureaucratische last. We besteden veel tijd, geld en energie aan het aantonen van onze meerwaarde tegenover de overheid. Wij vinden dat we vandaag meer middelen zouden moeten kunnen inzetten om onze eigen leden te informeren en te sensibiliseren.”
Waarom zouden Belgische werknemers internationale solidariteit moeten steunen?
“We kunnen werknemers niet langer doeltreffend verdedigen door uitsluitend binnen onze eigen landsgrenzen te handelen, terwijl de economie zelf geglobaliseerd is. Multinationals, kapitaal en productieketens bewegen zich van het ene land naar het andere. Beslissingen die duizenden kilometers verderop worden genomen, kunnen rechtstreekse gevolgen hebben voor de werkgelegenheid en de arbeidsomstandigheden in België.”
“We hoeven niet te kiezen tussen internationale solidariteit en de sociale strijd in België. Het ABVV moet hier uiteraard de lonen, de indexering, de pensioenen, de sociale zekerheid, de openbare diensten en de syndicale vrijheden blijven verdedigen. Maar een deel van de machtsverhoudingen die de toekomst van deze verworvenheden bepaalt, wordt buiten onze landsgrenzen opgebouwd.”
“Internationale vakbondssolidariteit steunen betekent dan ook niet dat middelen van Belgische werknemers worden afgenomen ten voordele van werknemers elders in de wereld. Het betekent investeren in een gezamenlijke machtsverhouding.”
Wil je een steentje bijdragen aan de missie van het ISVI? Elke schenking helpt om werknemers over de landsgrenzen heen te steunen. Meer info vind je hier.
