De regering wil voortaan – zonder iets van collectief/sociaal overleg hierover – de arbeidstijd over een heel jaar berekenen. Tijdens drukke periodes kunnen werkdagen daardoor oplopen tot twaalf uur. Die extra prestaties worden later gecompenseerd met kortere werkdagen of werkweken. Klinkt misschien goed op papier, maar voor werknemers dreigt de maatregel minder loon, minder controle over hun eigen tijd en vooral meer flexibiliteit te betekenen.
Wat betekent de annualisering van de arbeidstijd?
Bij annualisering wordt je gemiddelde arbeidsduur niet langer per week, maar over een heel jaar berekend. Het systeem wordt daarom ook wel omschreven als werken met ‘accordeonuren’.
Tijdens drukke periodes kan je werkgever je verplichten om meer uren te presteren. Op rustigere momenten worden die extra uren gecompenseerd door kortere werkdagen of lichtere werkweken. Je uurrooster beweegt dus mee met de behoeften van de onderneming: het ene moment werk je veel meer, het andere moment minder.
Kunnen werkdagen echt oplopen tot twaalf uur?
Ja. Tijdens drukke periodes zouden werknemers tot twaalf uur per dag kunnen werken. Die langere werkdagen worden later gecompenseerd met minder arbeidsuren. Dat klinkt misschien als een evenwichtige uitwisseling, maar het is de werkgever die bepaalt wanneer er meer of minder wordt gewerkt. Als werknemer heb je daar zelf weinig of niets over te zeggen. Je privé- en gezinsleven moeten zich dus steeds meer aanpassen aan de noden van je werkgever.
Waarom is het systeem nadelig voor werknemers?
Hoe langer de periode waarover de arbeidstijd wordt berekend, hoe groter de kans dat extra prestaties niet langer als overuren worden beschouwd. Je ontvangt dus geen extra compensatie voor die inspanning. Dat betekent dus meer werk, zonder bijkomende koopkracht.
Voor het ABVV betekent annualisering vooral:
- minder voorspelbare werkroosters;
- meer druk op werknemers;
- minder collectieve bescherming;
- meer macht voor werkgevers;
- een verdere uitholling van het sociaal overleg.
Volgens berekeningen van het ABVV kan een voltijdse werknemer die regelmatig overuren presteert door de annualisering tot 1.500 euro netto per jaar verliezen.
Is de maatregel al van kracht?
Nee. De annualisering van de arbeidstijd is nog niet in wetgeving gegoten, maar werd wel al opgenomen in een voorontwerp van wet. De regering wil het bestaande wettelijke kader hervormen om dergelijke accordeonuren mogelijk te maken.
Wat zijn de gevolgen voor deeltijdse werknemers?
Voor deeltijdse werknemers kunnen de gevolgen nog zwaarder zijn. Door voortdurend wisselende uurroosters wordt het moeilijker om de deeltijdse job te combineren met een andere deeltijdse job en zo extra inkomen op te bouwen.
Wie niet vooraf weet wanneer er meer of minder gewerkt moet worden, kan moeilijk vaste afspraken maken met een tweede werkgever.
Werden de sociale partners hierover geraadpleegd?
Opnieuw schuift de regering een ingrijpende hervorming naar voren zonder ernstig overleg met de sociale partners en zonder voldoende rekening te houden met de realiteit op de werkvloer.
Je hebt enkel een individueel akkoord tussen werknemer en werkgever nodig om een dergelijke regeling in het leven te roepen. Zo’n individueel akkoord is eigenlijk een schijnakkoord omdat de werknemer niet op gelijke voet staat in de relatie werknemer-werkgever.
Na de uitbreiding van de flexi-jobs dreigt ook de annualisering meer flexibiliteit op te dringen aan werknemers.
De annualisering is dus geen win-win?
Alleen een win voor de werkgever en diens belangen. Werkgevers kunnen hun personeel flexibeler inzetten en besparen bovendien door minder tot geen overuren te moeten uitbetalen. Werknemers krijgen daar minder voorspelbare uurroosters, meer werkdruk, een moeilijkere werk-privébalans en mogelijk tot 1.500 euro netto loonverlies per jaar voor terug. Voor hen dreigt deze hervorming dan ook louter een verlies-verliesverhaal te worden.
