Van 1 tot en met 12 juni ging in Genève de 114de editie van de Internationale Arbeidsconferentie van de IAO door. Op 8 juni nam ABVV-voorzitter Bert Engelaar het woord om er de vinger op de wonde van één van de grootste arbeidsvraagstukken van onze tijd te leggen: het gebruik van artificiële intelligentie binnen de werkplaats.

De Internationale Arbeidsconferentie is niet alleen een internationaal forum voor debat en ideeënuitwisseling over werknemersrechten, maar fungeert daarnaast ook als hoogste beslissingsorgaan van de IAO. Naast de vertegenwoordigers van 187 lidstaten zijn er tal van (internationale) belangenorganisaties aanwezig, met een nadrukkelijke rol voor vakbondsvertegenwoordigers en dus ook het ABVV.

Mensen centraal zetten

“Waar staat de mens binnen dit geheel?” Met deze centrale vraagstelling opende Bert Engelaar zijn betoog tijdens de plenaire zitting van de 8^ste dag van de conferentie. Het is ondertussen wel duidelijk dat het AI-vraagstuk de laatste jaren een belangrijke plaats inneemt in het publieke debat, zowel in het bredere maatschappelijke als op het vlak van werknemersrechten.

Dat stipte Engelaar ook aan tijdens zijn interventie. “Een werknemer ontvangt een geautomatiseerd bericht dat meldt dat zijn uurrooster is veranderd. Een verpleegkundige ziet hoe een softwareprogramma berekent hoeveel tijd ze aan een patiënt mag besteden. Een chauffeur wacht tot een applicatie hem nog enkele ritten toewijst zodat hij op het einde van de maand zijn huur kan betalen. Dat is de wereld waar we vandaag in leven. Een wereld waarin artificiële intelligentie een steeds grotere plaats inneemt”, verduidelijkte de voorzitter van het ABVV voor een met internationale vertegenwoordigers volgeladen zaal.

Het is ook juist die internationale dimensie die van het IAO-congres dé plaats maakt om thema’s als de impact van artificiële intelligentie binnen de werkplaats aan te pakken. Als gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties kan de IAO internationale conventies opstellen – mét impact. Zo heeft de IAO-conventie voor kinderarbeid ervoor gezorgd dat tussen 2000 en 2016 er een daling van 40% werd opgemaakt in het aantal kinderen dat kinderarbeid uitvoerde.

Technologische (r)evolutie

Engelaar ziet daarbij ook een duidelijke herhaling van de geschiedenis, toen eerdere technologische revoluties werknemers meer vrijheid beloofden. Beloftes die overigens niet nagekomen zijn. Want met een door machines aangedreven verhoogde productie, kwam er niet meer vrije tijd, maar juist een versneld werkritme, waarin een staat van permanente vermoeidheid genormaliseerd werd.

“Technologische vooruitgang was nooit een garantie voor menselijke vooruitgang”, stelt Engelaar verder. “Want een algoritme begrijpt de angst van een werknemer om zijn job te verliezen niet. Een digitaal platform kent de stilte niet. De stilte van een werknemer die zo uitgeput thuiskomt dat hij geen energie meer heeft om met zijn kinderen te praten”, vervolgt hij.

Beslissingsrecht

Vertrekkende vanuit die rake observaties haakt Engelaar verder in op de conclusie van zijn betoog. Hij beroept zich daarbij op een fundamentele zaak die we, mede door de razendsnelle evolutie van AI, te vaak uit het oog verliezen: we kunnen nog steeds zelf beslissen. Beslissen over waar we grenzen stellen en wie we moeten beschermen.

“Wanneer er geen regels zijn, betalen de meest kwetsbaren het gelag. Artificiële intelligentie verandert vandaag bijna alle aspecten van het leven van werknemers: aanwerving, lonen, gezondheid, toezicht, het recht op deconnectie en de bescherming tegen onrechtmatig ontslag”, waarschuwt Engelaar.

“We moeten van dit nieuwe technologische hoofdstuk een hoofdstuk maken waarin sociale rechtvaardigheid en waardig werk centraal staan. Een hoofdstuk waarin niemand achtergelaten wordt in de schaduw van machines”, besluit hij.

Dankzij de vakbonden: IAO-conventie voor platformwerkers

Eindelijk rechten voor platformwerkers over de hele wereld! Na twee jaar onderhandelen nam de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) een conventie aan die de platformeconomie reguleert. Met dank aan het werk van de vakbonden.

Hugues Ghenne van de ABVV-studiedienst nam deel aan de onderhandelingen. “Gezondheid en veiligheid op het werk, betalingsgaranties, bescherming tegen discriminatie, regelgeving voor geautomatiseerde systemen… platformwerkers hebben eindelijk een grensoverschrijdend wettelijk beschermingskader.”

De uitvoering ligt nu in handen van de lidstaten. Het werk is dus nog lang niet af. “ABVV zet zijn strijd voort voor betere werkomstandigheden in de platformeconomie.”