Nacht na nacht, dienst na dienst wordt de strop aangehaald. Achter de fabrieken die 24 uur per dag en 7 dagen op 7 draaien, zorgen duizenden werknemers voor de productie. De prijs die ze hiervoor betalen? Kortere nachten, opgeofferde weekends en een steeds zwaardere fysieke en mentale belasting. Naar aanleiding van de campagne 24/7 op 24 juli laat de Algemene Centrale – ABVV het woord aan de nacht- en ploegarbeiders uit de scheikunde. Twee verhalen, één vaststaand feit: zwaar werk wordt niet minder zwaar omdat men besluit die niet langer te erkennen.

De getuigenis van Jan, hoofddelegee bij BASF-EuroChem Antwerpen

“In reactie op de sociale afbraak creëren we onze eigen alternatieven.”

— Jan, hoofddelegee bij BASF-EuroChem Antwerpen

Jan: “Bij BASF en EuroChem werken ongeveer 1.700 mensen in ploegen. Dat is zwaar werk: het bioritme raakt verstoord, slaapproblemen stapelen zich op en dat heeft op termijn ook gevolgen voor de gezondheid. Het is dus van essentieel belang dat er voor het pensioen rekening wordt gehouden met zware beroepen.”

“Het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT, het vroegere brugpensioen) bood een noodzakelijke uitweg. Dat systeem is stap voor stap afgebouwd: van 56 naar 60 jaar … om uiteindelijk volledig afgeschaft te worden in juni 2025. We hebben eerst geprobeerd om op sectorniveau tot een oplossing te komen, maar daar zat weinig beweging in. Daarom hebben we binnen BASF zelf het debat geopend. We hebben duidelijk gemaakt dat de cao-middelen die voorheen naar SWT gingen, gebruikt kunnen worden voor een alternatief.”

“Het resultaat? Een systeem op bedrijfsniveau dat zware jobs erkent. Collega’s met 20 jaar nachtarbeid of met voldoende
ploegendiensten kunnen tot drie jaar vóór hun vervroegd pensioen stoppen met werken, zonder leeftijdsvoorwaarde. Collega’s die niet in een zwaar beroep werken, moeten minimum 60 jaar zijn. De werknemer blijft contractueel verbonden aan BASF, behoudt zijn voordelen (hospitalisatie) en ontvangt een netto-inkomen van ongeveer €2.300 per maand, wat overeenkomt met het wettelijk pensioen. Bovenal stelt dit onze oudere werknemers vrij van de verplichting om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt en van de uitnodigingen van de VDAB, wat een enorme last van hun schouders haalt.”

“Deze regeling loopt tot 2029 en we willen ze verlengen. Tegelijkertijd blijven we strijden voor de herinvoering van het SWT voor alle zware beroepen.”

De getuigenis van Hassan, delegee bij Prayon

“We zetten ons privéleven opzij omdat ons een uitweg werd beloofd.”

— Hassan, operator controlekamer en delegee bij Prayon

Hassan: “Ik ben 58 jaar en heb al 40 loopbaanjaren op de teller, waarvan meer dan 35 jaar in ploegen en volcontinu. Nachtarbeid schept een ongelooflijke band tussen collega’s, maar de prijs die je ervoor betaalt is hoog.”

“Mijn job is veeleisend. We werken met complexe installaties, gevaarlijke producten en extreme temperaturen. Fouten maken is geen optie. De werktijden brengen onze biologische klok volledig in de war. Als diabetespatiënt is het voor mij altijd een strijd geweest om een evenwicht te vinden. Met de Arizona-maatregelen moet ik het tot mijn 61ste volhouden. Eerlijk? Ik vraag me af hoe ik dat voor elkaar ga krijgen.”

“Het meest schokkende is dat er van ons wordt verwacht dat we op ons 58ste dezelfde ploegen draaien als toen we 21 waren. Met welk recht hebben ze het begrip ‘zwaar beroep’ zomaar aan de kant geschoven? Ons lichaam is nochtans niet veranderd.”

“Toch weiger ik de moed op te geven. Mijn zoon van 23 werkt intussen ook bij Prayon. Ik denk aan hem en aan mijn collega’s. Dankzij het syndicale werk hebben we drie uur extra rust per volcontinu-cyclus kunnen bekomen. Dit bewijst dat we, als we ons verenigen, nog steeds verandering teweeg kunnen brengen.”

Het lichaam liegt niet. Nacht- en ploegenarbeid is onmisbaar voor de werking van onze industrie. Maar tegen welke prijs? Eén ding staat vast: de slijtage verdwijnt niet. Meer weten over de Dag van de Shiftmedewerkers? Ontdek de campagne.