Naar aanleiding van een burgerpetitie werden de drie vakbonden op 17 november uitgenodigd om in de Kamer hun voorstellen voor eerlijke belastingen te verdedigen. Het debat draaide om transparantie over vermogens en inkomsten, de belasting op inkomsten uit arbeid en kapitaal en de zoektocht naar alternatieven voor het begrotingsbeleid. Het was een complex, soms gespannen, maar wel hoogstnoodzakelijk debat. Het raakt dan ook rechtstreeks aan zaken die mensen belangrijk vinden: meer koopkracht, kwalitatieve openbare diensten en een rechtvaardigere samenleving.
Er waren 25.000 handtekeningen nodig om de kwestie in een Kamercommissie op tafel te krijgen. Meer dan 78.000 mensen ondertekenden de petitie. Daardoor werd de drempel voor een parlementaire hoorzitting dus ruimschoots overschreden. Een direct bewijs van hoe belangrijk een rechtvaardig belastingbeleid is voor de burgers van dit land.
Genoeg redenen dus voor het ABVV, het ACV en SYNOVA om hun fiscale alternatieven te komen bepleiten in de Kamer. Vertegenwoordigers van de vakbonden legden de Kamerleden drie concrete voorstellen voor: het invoeren van een vermogenskadaster, het opnemen van elk vorm van inkomsten en voordelen in de belastingaangifte en een sterkere progressiviteit binnen het bestaande belastingstelsel. Op deze manier kan er een beter evenwicht tussen belastingen op inkomsten uit arbeid en die op inkomsten uit kapitaal worden bekomen.
Koopkracht
Die eisen zijn een rechtstreekse reflectie van de actuele maatschappelijke context. Al twee jaar groeit het verzet tegen het regeringsbeleid. Terwijl de Arizona-regering blijft inzetten op besparingen om haar begroting rond te krijgen en de onderhandelingen maar blijven aanslepen, pleiten de vakbonden voor een andere aanpak. Een aanpak die de inkomsten, de fiscale voordelen en de bijdragen van de grootste vermogens eens deftig onder de loep neemt.


Selena Carbonero Fernandez, algemeen secretaris van het ABVV, wijst erop dat “de steun voor het onderwerp veel verder reikt dan de vakbonden”. Daarvoor haalt ze onder andere de barometer van 11.11.11 aan. Daarin staat dat “70 procent van de Belgen voorstander is van een hervorming waarbij arbeid minder belast wordt, vooral voor de lage inkomens, en de belasting op kapitaal omhoog gaat, vooral wat de hoogste inkomens betreft. Ook 67 procent van de MR-kiezers en 77 procent van de kiezers van Les Engagés hebben oren naar een dergelijke hervorming.” Cijfers die de aanwezige politici op zijn minst tot nadenken stemde, ook binnen de federale meerderheid.
Meten = weten = beter handelen
Een vermogenskadaster zou dienen als instrument om duidelijk in kaart te brengen hoeveel vermogen de Belgische bevolking bezit. Dat gaat van vastgoed en financiële activa tot iemand zijn participatie in een vennootschap.
Het is zeker geen nieuw voorstel, maar voor heel verkozenen van rechtse signatuur blijft het wel taboe. Dat bleek ook uit de gespannen reacties in het halfrond. De fiscus heeft vandaag een goed zicht op inkomsten uit arbeid. Gegevens over vermogens en inkomsten uit kapitaal zitten daarentegen vaak verspreid, waardoor het moeilijker is om er een duidelijk beeld van te krijgen.
“Het is onaanvaardbaar dat die complexiteit als argument wordt gebruikt om de grootste vermogens af te schermen en de invoering van een vermogenskadaster tegen te houden. Inkomsten uit arbeid zijn grotendeels bekend en worden gecontroleerd en belast”, benadrukte Selena Carbonero Fernandez.
“België beschikt al over veel van de nodige gegevens. Denk aan het vastgoedkadaster, het Centraal Aanspreekpunt voor bankrekeningen, het register van uiteindelijke begunstigden van vennootschappen en de geregistreerde huurcontracten. Die gegevens moeten we aan elkaar koppelen, verder aanvullen en bruikbaar maken, met duidelijke regels voor de waardebepaling en de overdracht van gegevens.”
De vakbonden zien ook een contradictie in het huidige beleid. Terwijl de regering de controles op sociale steun wil opvoeren en zo een soort ‘kadaster van de armen’ creëert, blijven de grote vermogens gespaard van een gelijkaardige heksenjacht.

“Hoe valt het te rechtvaardigen dat er steeds meer transparantie gevraagd wordt van mensen die hulp vragen, terwijl er tegelijk geweigerd wordt om een duidelijk zicht te krijgen op het bezit van grote vermogens?”
— Selena Carbonero Fernandez, algemeen secretaris ABVV
Transparantie zonder openbaarmaking
Direct wordt het argument van de “bescherming van de privacy” aangehaald. Makkelijk gepareerd, want de vakbonden benadrukken dat de gegevens in een vermogenskadaster vertrouwelijk zouden blijven.
“De bescherming van de privacy moet vanaf het eerste ontwerp van het kadaster mee opgenomen worden en gegarandeerd blijven”, voegt de algemeen secretaris van het ABVV toe aan de discussie. “De bevoegde administraties krijgen toegang voor welbepaalde doeleinden en de gegevens worden beveiligd.”
Alle inkomsten in dezelfde aangifte
Het tweede voorstel van de vakbonden bouwt rechtstreeks voort op het eerste. Om iemands draagkracht te kennen, moet je zowel weten wat die persoon bezit als welke inkomsten dat bezit oplevert.
De vakbonden vragen daarom een volledige belastingaangifte met alle inkomsten en voordelen die iemand in de loop van het jaar daadwerkelijk heeft ontvangen. Lonen, inkomsten uit vastgoed, dividenden en andere inkomsten moeten in één overzicht samenkomen. “Vandaag zijn beroepsinkomsten perfect te traceren. Bij andere inkomstenbronnen blijkt dat moeilijker. Toch hebben twee mensen met hetzelfde loon een verschillende financiële draagkracht als een van hen ook aanzienlijke dividenden en huurinkomsten ontvangt.”
Bijdrage naar draagkracht
Het derde voorstel is een fiscaliteit met een sterkere progressiviteit dan momenteel het geval is.
Volgens de cijfers die de vakbonden tijdens de hoorzitting voorlegden, bezit de rijkste 10 procent van de Belgen 55 procent van het nettovermogen, 80 procent van de beursgenoteerde aandelen en 76 procent van de beleggingsfondsen.
Daarom vragen de vakbonden dan ook om arbeid en kapitaal op een meer evenwichtigere wijze te belasten, zodanig dat mensen met lage en middelhoge beroepsinkomsten minder belastingen zouden betalen.
Lagere belastingen op inkomsten uit arbeid betekent ook dat gezinnen meer koopkracht zouden hebben, wat de economie dan weer rechtstreeks ten goede zou komen. De inkomsten die uit belastingen op kapitaal worden vergaard, kunnen gebruikt worden voor collectieve investeringen. Onderwijs, gezondheidszorg, (openbaar) vervoer en de klimaattransitie zijn stuk voor stuk fundamenteel voor de levenskwaliteit en de economische ontwikkeling.
Een Plan B van 21 miljard euro
Vanuit diezelfde visie brachten de vakbonden hun ‘Plan B’ voor de begroting opnieuw onder de aandacht. Daarin bundelen ze verschillende maatregelen die samen 21 miljard euro zouden kunnen opleveren.
Er werd geluisterd, maar de eensgezind over de inhoud van de voorstellen was ver zoek. Toch kan het aanbrengen van alternatieve ideeën het begrotingsdebat wel verbreden. Oplossingen zoeken voor de begroting betekent niet alleen besparen op sociale uitgaven, maar ook de mogelijkheid voor extra inkomsten grondig te onderzoeken.
Het politieke debat is nog lang niet afgerond
Tijdens het debat van dinsdag kwamen grote meningsverschillen naar boven. De vakbondsverantwoordelijken kregen zelfs enkele ‘verwensingen’ naar het hoofd geslingerd.
Selena Carbonero Fernandez en anderen in de zaal betreurden dat het gesprek soms afdwaalde van de eisen uit de petitie en dat de rol en de werking van de vakbonden rechtstreeks én uitvoerig onder vuur werden genomen. Achter de eisen die de drie vakbonden die dag verdedigden, staan immers bijna 80.000 ondertekenaars. Daar komen alle mensen nog bij die de voorbije maanden op straat kwamen om hun stem te laten horen.
Dat is precies wat Selena Carbonero Fernandez de Kamerleden wilde meegeven. “De petitie vertolkt een bezorgdheid die breed leeft onder de bevolking. We vragen u om daarnaar te luisteren.”
