Silicon Valley, data, algoritmes, Big Tech, startups, de Cloud,… Als je aan de techsector denkt, komt deze reeks al snel bovendrijven, maar ben je ook bekend met de term “techbro”? Van Elon Musk, Jeff Bezos en Mark Zuckerberg heb je misschien al gehoord. Maar ken je Sam Altman of Peter Thiel al? In zijn boek ‘De Macht Achter AI’ schetst Jurgen Masure een pikzwart beeld van een door data geregeerde wereld. En van degenen die de touwtjes daarvan strak in handen hebben.

Nog maar drie jaar geleden op het grote publiek losgelaten en toch niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven: in 2023 maakte de wereld kennis met ChatGPT, uitgebracht door het bedrijf OpenAI. Heel wat andere bedrijven hebben sindsdien generatieve AI-tools gelanceerd: Gemini door Google, Claude door Perplexity, Copilot door Microsoft, enzovoort. Het wereldwijde AI-web bestaat natuurlijk uit veel meer dan generatieve, tekstgebaseerde tools, maar laten we allereerst even inzoomen op Sam Altman, de belhamel achter ChatGPT.

Sociopaat Sam

Een recente profielschets van het Amerikaanse blad The New Yorker maakte Sam Altman met de grond gelijk. Zijn collega’s en tijdgenoten omschrijven hem als ‘sociopatisch’, ‘niet te vertrouwen’ en ‘met de wind draaiend naarmate het hem uitkomt’.

Zo haalde OpenAI in februari 2026 een contract van het Amerikaanse Departement van Oorlog binnen, om AI in te zetten voor oorlogsdoeleinden. Vervolgens probeerde Altman de reputatie en het voorkomen van het bedrijf op te poetsen met een visienota waarin hij oproept tot het ‘reguleren van AI waarbij de mens centraal staat’ – omdat het AI-ecosysteem anders onze volledige economie dreigt te ontsporen.

Technologische regulering en het Amerikaanse leger? Aan die spagaat zou zelfs Jean-Claude van Damme niet durven beginnen. Ondertussen was het ook Altman die OpenAI liet vervellen van een nonprofit-organisatie tot een winstgevend bedrijf met een geschatte waarde van 80 miljard dollar, tegen de initieel gemaakte beloftes in.

Ideologische archetypes

In zijn boek voorziet Jurgen Masure voor elk van de hoofdrolspelers in de AI-wereld een ideologisch archetype. Sam Altman is zo bijvoorbeeld de ‘Scaler’, omdat hij de infrastructuur en maatschappelijke inbedding van artificiële intelligentie zo snel en groot mogelijk wil uitrollen – in functie van meer controle en macht uiteraard.

Andere notoire archetypes: Mark Zuckerberg als de Manipulator, Elon Musk als de Opruier, Jeff Bezos als de Pachter en Peter Thiel als de Soeverein. Zuckerberg als Manipulator van de grote massa via Facebook en Instagram spreekt misschien wel voor zich, en de meeste mensen kunnen zich ook wel een idee vormen bij Musk als chaosbrengende Opruier die de publieke opinie bespeelt via disruptie en conflict, maar Peter Thiel als Soeverein? We verlichten je van de gefronste wenkbrauwen.

Peter Thiel en de Antichrist

Binnen de verzameling bonte AI-figuren, maakt Peter Thiel het misschien wel het bontst. Deze Amerikaans-Duitse investeerder stond aan de wieg van PayPal, was de eerste externe investeerder van Facebook, en is een van de oprichters van Palantir. Dit bedrijf maakt van toezicht en controle een verhandelbaar product door data en AI ten dienste te stellen van de surveillancestaat en het leger. De VS zijn gretige afnemers van zijn producten.

Het is dan ook geen toeval dat Thiel de naam Palantir koos. Geplukt uit Tolkiens The Lord of the Rings, is dit de benaming van de magische kijkstenen waarmee duistere slechterik Sauron zijn tegenstanders over grote afstanden kon bespieden en manipuleren. Niet geheel toevallig steunt Thiel zijn ideologie op een wereldbeeld waar democratische rechtsstaten moeten wijken voor autoriteit en macht in de handen van een kleine elite. Om dat doel te bereiken ziet hij technologie als cruciale hefboom. Net als religie. Thiel spreekt zich uit als fervent christen.

In ‘De Macht Achter AI’ bespreekt Jurgen hoe Thiel macht moraliseert door religieuze taal te mengen met technologie. Die obsessie met bijbelse beeldspraak gaat verder dan taalgebruik. In 2025 hield Thiel een reeks lezingen over de Antichrist, waarin hij waarschuwt voor de komst van Satans profeet. Volgens hem zal die figuur zich laten gelden door technologische vooruitgang te blokkeren, onder andere via ecologische restricties. Zo ziet hij in Greta Thunberg een mogelijke antichristfiguur. Maar wiens moreel kompas is nu echt kaduuk, dat van Thiel of Thunberg?

Achter de macht

Het boek is meer dan een klievende filering van het wereldbeeld van een reeks markante figuren binnen de AI-sector. Het legt ook het achterliggende economische model bloot. Het laat zien hoe levensnoodzakelijk de infrastructuur is om deze macht te bewerkstelligen en in stand te houden en wat de impact van artificiële intelligentie en geconcentreerde vormen van macht op onze democratieën zijn.

Voor de gelegenheid kregen we Jurgen zelf te pakken, om wat brandende vragen op hem af te vuren.

De “techbrocratie” verkondigt haar ideologie luid. Hebben ze daarvoor draagvlak nodig?

Jurgen: “Ze hebben dat draagvlak nauwelijks nodig, en dat is precies de kern van het verhaal. Techbro’s als Thiel en Musk controleren infrastructuur. Bezos boert goed met Amazon Web Services, Musk met zijn satellietennetwerk, Palantir met contracten bij inlichtingendiensten. Zo bepalen ze de grenzen van het mogelijke nog voor de politiek eraan toekomt. Dat is C. Wright Mills’ power elite in een digitaal jasje. Thiel is bijzonder duidelijk over waar hij voor staat: accelerationisme, techno-determinisme, Network States, anti-democratie, rechts-libertarisme. Ondertussen zetelen Zuckerberg en Larry Ellison (Oracle) in Trumps wetenschappelijke raad, en vormt AI de speerpunt van de Amerikaanse veiligheidsstrategie.”

Wat is de rol van de media als vierde macht? Kunnen ze die nog onafhankelijk spelen?

Jurgen: “Ze zitten er mee gewrongen. Het is aan hen om als vierde macht, die macht van technologiegiganten ter verantwoording te roepen en te controleren, maar tegelijk zijn ze er ook afhankelijk van voor hun zichtbaarheid. En dan is er de eigendomsvraag. Bezos bezit The Washington Post en grijpt redactioneel in. Musk bezit X (het vroegere Twitter). Dat is geen toeval. We zien ook samenwerkingsverbanden tussen AI-bedrijven en journalistieke concerns, zoals The Guardian en OpenAI. De algoritmische logica hakt ook stevig in bij sommige media zelf. Schreeuwigere koppen, opgeknipte video’s, conflict in plaats van consensusmodellen. De vierde macht kan haar rol enkel nog spelen als ze bewust kiest voor gedegen onderzoeksjournalistiek, kwalitatieve berichtgeving en gegarandeerde onafhankelijkheid.”

“De ideeën van Elon Musk en Peter Thiel hebben geen draagvlak nodig. Ze bepalen zelf de grenzen van het mogelijke, voordat de politiek eraan toekomt.”

— Jurgen Masure, auteur van De Macht Achter AI

Je spreekt in je boek ook over hoe platformen steunen op spookarbeid, onzichtbare arbeid in warenhuizen in het globale zuiden. Hoe moeten vakbonden zich hier tegenover opstellen?

Jurgen: “De eerste stap is zichtbaar maken wat onzichtbaar is gehouden. Keniaanse moderatoren voor ChatGPT of Indiase vrouwen die dagelijks honderden video’s van verkrachting en kindermisbruik screenen voor een hongerloon. Ze werken achter geheimhoudingscontracten en vage jobomschrijvingen zoals “data-annotatie”. Maar zonder hen bestaat AI niet. Vakbonden kunnen die contractuele mist aanvechten en druk zetten op overheden om de toeleveringsketen van techbedrijven transparanter te maken. De Schone Kleren Campagne bewijst dat consumentendruk op toeleveringsketens werkt. Dat model valt te vertalen naar big tech.”

Welke gevolgen heeft AI voor jobs in de publieke sector? Kan het privatisering versnellen?

Jurgen: “Als overheden hun cloud, data en AI-tools uitbesteden aan Amazon, Microsoft of Google, worden ze afhankelijk van private spelers voor de uitvoering van publieke taken. Dat is privatisering via een achterpoortje. Dat kan fout aflopen. De toeslagenaffaire in Nederland — waarbij tienduizenden gezinnen door geautomatiseerde verdachtmaking en institutioneel falen als fraudeur werden bestempeld — is het meest schrijnende Europese voorbeeld. Cathy O’Neil toont in Weapons of Math Destruction hoe zulke systemen systematisch de meest kwetsbare mensen treffen. Structureel, niet toevallig. De trainingsdata bakt de ongelijkheden van het verleden in de beslissingen van de toekomst. Een algoritme dat beslist over je uitkering of verblijfsvergunning is een politieke keuze vermomd als technische oplossing.”

Van “techbrocratie” naar “techdemocratie”: welke rol kunnen vakbonden spelen?

Jurgen: “De strijd begint in een opschalend netwerk van Europese steden of hubs, zoals Brussel, Amsterdam, Berlijn, Warschau. Maar zeker ook op de werkvloer, het publieke forum en in de klas. Vakbonden zijn daarin onmisbaar. Werknemers hebben het recht te weten op basis van welke data en algoritmes beslissingen over hen worden genomen, en moeten meebeslissen over de invoering van AI-systemen. Cao 39 verplicht werkgevers al om minstens drie maanden vóór de invoering van nieuwe technologie te informeren en overleg te plegen.

Daarnaast bepleit ik een New Tech Deal: publieke cloud voor sociale diensten, digitale rechten als burgerrechten, strijd tegen datakolonialisme en militarisering, enzovoort. De techbro’s hebben geen vakbonden nodig en geen parlementen. Onze democratie heeft ze allebei nodig. Een sterke syndicale tegenmacht is precies wat Thiel, Bezos en Musk het liefst zien verdwijnen. Dat alleen al is reden genoeg om ze te versterken.”

‘De Macht Achter AI’ is nu beschikbaar bij uitgeverij EPO.