In de nacht van 28 op 29 mei nam de Kamer de omstreden Pensioenhervormingswet van de Arizona-regering aan. De maatregelen treden vanaf 2027 in werking. Een zoveelste onrechtvaardige hervorming, met retroactieve tentakels, die als een bulldozer door onze sociale zekerheid gaat. De Nieuwe Werker sprak met federaal secretaris en pensioenexpert Raf De Weerdt.

Hoe je het ook draait of keert, deze pensioenhervorming is de grootste achteruitgang van sociale rechten van de afgelopen 80 jaar. In grote lijnen wordt er een bonus-malussysteem (de “Jambonmalus”) in het leven geroepen, waarbij werknemers die hun leven lang hebben gewerkt, gestraft worden. Ook wanneer ze opgebrand zijn.

Verder wordt ook de definitie van een loopbaanjaar retroactief aangepast van 104 naar 156 gewerkte dagen. Waardoor heel wat mensen niet langer aan de voorwaarden voor het vervroegd pensioen voldoen, waar 42 effectieve loopbaanjaren voor nodig zijn. Dit treft vooral vrouwen ongenadig hard, aangezien ze vaker deeltijds werken, vaak om huishoudelijke taken op zich te nemen.

Omstreden voor een reden

Raf De Weerdt, federaal secretaris van het ABVV, volgt het pensioendossier op de voet. Hij ziet de hervormingen niet met lede ogen aan, want ondertussen wordt er gewerkt aan een beroep bij het Grondwettelijk Hof.

Mensen met een ‘modelloopbaan’ en zelfstandigen blijven in principe buiten schot. Wat wil dat zeggen over hoe de Arizona-regering naar burgers kijkt?

Raf De Weerdt: “Het is heel duidelijk dat deze regering er alleen is voor mensen die erin slagen een volledige loopbaan zonder enige tegenslag af te werken. Heb je onderweg toch pech? Dan krijg je de rekening gepresenteerd.”

“Zelfstandigen blijven buiten schot want die krijgen wel voordelen zonder dat hun bijdragen worden verhoogd. Werknemers trekken aan het kortste eind. Ze ontvangen minder en krijgen een malus aan hun been. Het toont duidelijk aan dat deze regering weinig mededogen heeft met de bevolking.”

“Tot nu toe was het binnen de sociale zekerheid altijd de regel dat je bij pech geen twee keer gestraft wordt. De eerste keer word je gestraft door de pech zelf, maar nu krijgen de mensen alsnog een tweede keer pek en veren over zich wanneer ze met pensioen willen gaan. Omdat ze niet aan genoeg gewerkte of gelijkgestelde dagen komen.”

“Dat is een zeer drastische koerswijziging ten opzichte van het vorige beleid, dat soms ook hard was en ook hervormingen doorvoerde. Maar lang niet zo hard als nu het geval is.”

Wat is in de ogen van deze regering een ‘modelloopbaan’?

“Deze regering ziet een modelloopbaan als iemand die op 18-jarige leeftijd, direct van de schoolbanken, of misschien op 22-jarige leeftijd na het behalen van een universitair diploma, meteen aan de slag gaat. Daarna werk je onafgebroken tot aan de wettelijke pensioenleeftijd, 66 of 67 jaar. En als je toch wat eerder stopt, ben je in hun ogen eigenlijk al een profiteur.”

De pensioenhervorming verandert heel wat regels retroactief. Is er iets dat mensen kunnen doen?

“De wet is gestemd en zal in het staatsblad gepubliceerd worden. Als individu kan je daar dus eigenlijk niets tegenin brengen. Als vakbond zullen wij toch juridische procedures bij het Grondwettelijk Hof ondernemen om onder andere de retroactiviteit van de hervorming aan te vechten. Als we daarin ons gelijk halen, dan zal de rechtzetting moeten gebeuren voor alle mensen die benadeeld zijn geweest.”

“Verder kunnen mensen wel hun onvrede uiten en met ons mee op straat komen. Om te laten zien dat ze het oneens zijn met de beslissingen en zo druk uit te oefenen.”

De hervorming oogt door zijn retroactieve veranderingen, uitzonderingsregels, bonus-malussysteem … bijzonder complex. Ziet de regering zelf wel nog de bomen door het bos?

“Om te beginnen denk ik dat minister van Pensioenen Jan Jambon nooit de bomen door het bos gezien heeft. Hij is absoluut niet thuis in het pensioendossier en dat is nog zacht uitgedrukt. Als je de eerste voorstellen zag, waarbij moederschapsrust niet meegenomen zou worden voor de berekening van het aantal gelijkgestelde dagen … dat was absoluut ongezien in de sociale zekerheid.”

“Hij heeft dus geen voeling met de materie. Ik denk anderzijds dat het ook niet de hoofdbekommernis van deze regering is om een transparant en objectief systeem neer te zetten. Ze willen een systeem neerzetten waarin zoveel mogelijk bespaard kan worden, waarbij mensen bestraft worden, omdat ze pech hebben gehad of omdat ze durven vroegtijdig met pensioen te gaan.”

“De Jambonmalus bestaat enkel en alleen om mensen zo weinig mogelijk pensioen te moeten geven. Als daar dan wat complexiteit uit volgt, dan is dat voor hen bijzaak. Hakken en snoeien is de doelstelling.”

“Jan Jambon is niet thuis in het pensioendossier. En dat is nog zacht uitgedrukt.”

— Raf De Weerdt, Federaal secretaris ABVV

Wie wordt het meest geviseerd met deze hervormingen?

“Het is onomstotelijk dat vrouwen de grootste verliezers zijn. De uitschuiver van Jan Jambon over dat “vrouwen hun gedrag maar moeten aanpassen” spreekt boekdelen over de wereldvreemdheid van deze man. En ook de cijfers spreken voor zich, de Jambonmalus treft 37% van de vrouwelijke werknemers tegenover 14% van de mannen.

In het najaar van 2026 wordt een annulatieverzoek ingediend bij het Grondwettelijk Hof. Midden 2028 zouden we daar een uitspraak over kunnen verwachten. Op welke basis wordt de onwettigheid van de pensioenhervorming beargumenteerd?

“In principe zijn er vier sterke argumenten waarmee we naar het Grondwettelijk Hof willen stappen.”

“Het eerste argument, dat we met deze rechtse regering al vaak hebben moeten inroepen, is artikel 23 van de grondwet, het zogenaamde standstillprincipe dat stelt  dat rechten niet zomaar mogen worden teruggeschroefd. Want het gaat hier wel duidelijk om een achteruitgang van mensen hun rechten. Mensen zullen langer moeten werken voor minder pensioen.”

“De Arizona-regering doet haar uiterste best om dat te counteren. Ze hebben een advocatenkantoor ingehuurd om een rapport van 218 pagina’s te schrijven, waarin ze proberen hun hervormingen te verdedigen. Dat is op zijn minst ongebruikelijk.”

“Het tweede argument is discriminatie. Dit is geen genderneutrale hervorming – vrouwen worden extra hard getroffen. Dat staat buiten kijf. Vrouwen werken vaker deeltijds, om bijvoorbeeld niet bezoldigde taken op zich te nemen. Door vrouwen voor die inzet te straffen, worden ze indirect gediscrimineerd.”

“Het derde argument is de retroactiviteit. Dat hangt ook samen met het standstillprincipe, maar we willen dat toch als een apart punt naar voren schuiven. Ze pakken mensen eigenlijk op beslissingen die ze in het verleden hebben genomen, waarbij ze destijds in orde waren voor hun loopbaanjaren, maar nu niet meer.”

“De vierde reden gaat over het feit dat mensen de tijd moeten hebben om zich aan te passen aan zo’n hervorming en dat is absoluut niet het geval. Hier is geen sprake van een degelijke overgangsperiode. De voorziene overgangsmaatregelen zijn zeer beperkt.”

In de tussentijd: welk advies kunnen we meegeven aan mensen die getroffen zijn door de pensioenhervormingen?

“Het beste wat je nu kunt doen is jezelf goed informeren. Door de hervormingen zullen de pensioendiensten hun interne systemen, waaronder MyPension, moeten aanpassen. Dat komt erop neer dat heel wat informatie voor minstens een aantal maanden niet beschikbaar zal zijn.”

“Er zal in die periode geen vroegst mogelijke pensioendatum worden weergegeven, net zoals dat er geen informatie over het bedrag van het pensioen ter beschikking zal zijn. Ook over een eventuele malus zal je niks te weten komen. Het is koffiedik kijken en dat maakt het dus stresserend voor mensen. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is om  je pensioenaanvraag ongeveer 8 maanden voor de mogelijke ingangsdatum in te dienen. Je krijgt dan een antwoord van de pensioendienst 4 maanden voor de ingangsdatum. Het is ook nog altijd mogelijk om de aangegeven datum op een later tijdstip aan te passen.”

“Ga zeker langs bij je lokale ABVV-kantoor als je je wilt informeren. Zo kan je samen met onze pensioenexperten kijken wat er voor jou in het verschiet ligt.”