De sociaaleconomische barometer is het jaarlijks werkstuk van de socialistische vakbond om de staat van het land op te maken en om feiten en fictie van elkaar te onderscheiden.

De recente beslissingen van de Arizona-regering zijn stuk voor stuk een bittere pil voor werknemers.

“Zowat elke beslissing heeft negatieve gevolgen voor werknemers”, klaagt ABVV-voorzitter Bert Engelaar. “En dan hebben we het nog niet eens over de aanvallen op gepensioneerden en werkzoekenden, met de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd of de afschaffing van de welvaartsenveloppe. Het Arizona-beleid komt systematisch en uitsluitend op de schouders van werknemers en uitkeringsgerechtigden terecht.”

Fiscaliteit

Op fiscaal vlak idem: ook hier betalen de gezinnen. Afschaffing huwelijksquotiënt, verminderde aftrekbaarheid van alimentatie, schrapping van het belastingkrediet voor werkzoekenden. “Iedereen zal dit voelen, behalve de breedste schouders. Tel daar nog de verhoging van de gemeentebelastingen en de btw op een reeks consumptiegoederen bij.”

De rijksten staan uit de wind. “Kapitaalinkomsten laat deze regering zo goed als onaangeroerd”, aldus Engelaar. “De meerwaardebelasting treft niet de superrijken, maar mogelijk wel de welgestelde middenklasse. Een belasting op grote vermogens? Geen sprake van. Voor werknemers daarentegen is de factuur wel héél zwaar.”

Arizona-amateurisme

Voor de lonen is geen verbetering in zicht. De wet van ‘96 blokkeert alle onderhandelingen. De index is een eerste dam tegen al te groot koopkrachtverlies wanneer de prijzen stijgen, maar volstaat niet langer om de reële koopkracht van gezinnen te handhaven.

“Met Arizona wordt het nog erger,” waarschuwt Engelaar. Hij wijst in het bijzonder op de concrete impact van tweemaal een indexsprong light, eentje in 2026 en eentje in 2028. “Zowat de helft van de werknemers in ons land verdient 4.000 euro bruto. Die zijn dus allemaal de klos. Op een ganse loopbaan kan dit oplopen tot tienduizenden euro verlies. En dan is het nog lang niet duidelijk hoe deze maatregel in de praktijk eigenlijk toegepast moet worden. Deze regering blinkt uit in amateurisme.”

“De regering-Dehaene nam in de jaren ’90 vergelijkbare maatregelen, maar toen was er tenminste een project: toetreden tot de euro. Hier wordt evenveel of meer schade aangericht, maar tegelijkertijd moeten we aanhoren dat de tekorten zullen blijven stijgen en dat het morgen nog erger zal zijn. De zogenaamde doelstelling van deze regering – het tekort terugdringen – zal niet worden bereikt. Dat is toch niet serieus?”

Flexibiliteit à volonté

Verhoogde flexibiliteit is een ander rode draad in de barometer 2025. “Contracten van 1/10 in plaats van 1/3 van een voltijdse baan, uitbreiding van flexi-jobs, toename van studentencontracten, versoepeling nachtwerk, meer platformwerk, zogenaamd vrijwillige overuren. De herinvoering van de proefperiode is echt sociale achteruitgang.”

De gevolgen voor de gezinnen zijn groot. De werknemers betalen de prijs met hun gezondheid. Het aantal burn-outs neemt toe terwijl de uitstapmogelijkheden aan het einde van de loopbaan verdwijnen. Engelaar: “zeggen dat je het aantal langdurig zieken wilt verminderen en tegelijk de gezondheid van werknemers in gevaar brengen door loopbanen onhaalbaar te maken, dat slaat werkelijk nergens op.”

Van onzekerheid naar armoede

De barometer wijst ook op een zorgwekkende dynamiek op valk van armoede en sociale ongelijkheid. We lezen dat het armoedecijfer de afgelopen jaren relatief stabiel bleef, met name dankzij een verhoogd minimumloon en -pensioen. Maar nu dreigen we de andere richting op te gaan.

“De uitsluiting van werkzoekenden uit de werkloosheidsverzekering zal nefaste gevolgen hebben. 30 à 40 procent van de uitgeslotenen woont samen, en het zijn vooral vrouwen. De kans dat deze gezinnen onder de armoedegrens terechtkomen is groot.”

Het gaat vrij goed met de economie, zo lezen we in de barometer. Maar de verdeling van de gecreëerde rijkdom zit scheef, in het voordeel van kapitaal en in het nadeel van de werkende mens.

Achter alle tabellen, percentages en grafieken in de barometer gaat een menselijke realiteit schuil: moeilijker rondkomen, onzekerdere loopbanen, vroegtijdige lichamelijke slijtage, afbrokkelende sociale bescherming. De cijfers tonen de impact van politieke keuzes. Ze roepen ook meer dan ooit op tot een andere verdeling van de rijkdom, voor een samenleving met meer rechtvaardigheid en solidariteit.

De volledige sociaaleconomische barometer lees je op abvv.be/barometer-2025