We worden geconfronteerd met steeds hevigere aanvallen op sociale en werknemersrechten en met de opkomst van extreemrechts. Toch laten we ons de wind niet uit de zeilen nemen. Voor zijn congres van 2026 koos het ABVV voor een krachtig beeld dat richting geeft: een (wel)varend schip. Een schip waarop iedereen thuishoort, waar niemand aan wal wordt achtergelaten en waar alleen het solidariteitskompas de richting bepaalt.
Gedurende drie dagen kwamen bijna vijftienhonderd militanten uit de beroepscentrales en de gewesten van het ABVV samen rond één leuze: ‘Iedereen aan boord’. Met deze maritieme metafoor onderstrepen we de essentie van waar syndicalisme echt om draait. Het ABVV is van in het prille begin altijd een collectief avontuur geweest. Een avontuur dat mensen verenigt, ongeacht hun achtergrond, en met één gemeenschappelijk doel: de verdediging van werknemers én de uitbouw van een rechtvaardigere samenleving.
Dit congres vond plaats in een bijzonder gespannen politieke context. Zo zagen we een groeiend verzet tegen de maatregelen van de Arizona-regering, waarbij de afgelopen twee jaar de ene mobilisatie na de andere elkaar opvolgde. Het beleid, gekenmerkt door afbraak en besparingen, ondermijnt de openbare diensten en tast de koopkracht zienderogen aan. Ondertussen worden ook de syndicale vrijheden en rechten ter discussie gesteld. In België en de rest van de wereld zien we hoe haatdiscoursen meer en meer terrein winnen, terwijl extreemrechts stukje bij beetje oprukt. Binnen die context was het juist zo belangrijk voor het ABVV om van dit congres een moment van reflectie, uitwisseling en mobilisatie te maken.
“Als ze de jongeren aanvallen, is dat omdat ze bang zijn. Bang dat we ons
organiseren. En vooral bang dat ons verzet zo krachtig wordt dat het de loop
van de geschiedenis verandert. Net zoals in ’94, toen de studentenbeweging
ervoor zorgde dat een aangenomen decreet werd aangepast.”— ABVV Jongeren
Internationale belangen
Met een internationaal seminarie stond de eerste congresdag volledig in het teken van voorbij onze grenzen kijken. Want syndicale strijd voer je niet alleen om de hoek. De uitwisselingen met syndicalisten uit alle windstreken van de wereld maakten duidelijk dat onze uitdagingen en bezorgdheden opvallend gelijkaardig zijn. En overal blijft solidariteit het krachtigste middel om daarop een antwoord te bieden.
Ook het moment van solidariteit met het Palestijnse volk op de derde congresdag bewees nog maar eens dat de verdediging van mensenrechten een engagement is dat verder gaat dan de bezorgdheden van de werkende wereld.
“Achter de aanvallen op onze pensioenen, onze statuten of onze
vakbondsrechten schuilt keer op keer dezelfde doelstelling: de collectieve
solidariteit zodanig aantasten, dat iedereen alleen komt te staan. Wij
verwerpen zo’n samenleving. Wij staan volledig achter de openbare diensten,
het sociaal overleg en de kracht van het collectief.”— Flore-Anne Pirson, Delegee ACOD Spoor
Levende democratie
Doorheen de drie congresdagen wisselden verschillende formats en invalshoeken elkaar af. Debatten, getuigenissen van delegees, inspirerende tussenkomsten, artistieke momenten en strijdvaardige uitwisselingen volgden elkaar op een levendig ritme op, waardoor het congres zich ontpopte tot vruchtbare voedingsbodem van solidariteit.
Een van de hoogtepunten was een belangrijk debat over het recht op protest, waaraan vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en internationale vakverenigingen deelnamen. Over de hele wereld staan de vakbondsvrijheden en het recht om te betogen steeds vaker onder druk. Criminalisering van vakbondsacties, beperkingen op het stakingsrecht en het inperking van betogingen zijn maar enkele voorbeelden. De sprekers benadrukten dat er geen echte democratie kan bestaan zonder de mogelijkheid voor burgers en werknemers om hun eisen kenbaar te maken.
Die reflectie sluit direct aan bij de opmars van extreemrechts en de aantasting van fundamentele rechten. Het ABVV bevestigde krachtig dat waarden als solidariteit, gelijkheid, democratie en sociale rechtvaardigheid onverenigbaar zijn met haat, discriminatie en uitsluiting. Het aanhangen van deze waarden is niet zomaar een politieke keuze, het zijn de fundamenten van de vakbeweging.
Nieuw militantisme
Het congres stond ook stil bij nieuwe vormen van engagement. Hoe bereiken we de jongeren? Hoe brengen we complexe boodschappen in een wereld waarin informatie zich razendsnel verspreidt? De sessie over sociale media bevestigde ook dat deze platformen niet louter entertainmentkanalen zijn. Ze zijn uitgegroeid tot ruimtes waar mobilisatie groeit, desinformatie wordt weerlegd en vakbondswaarden op een nieuwe manier kunnen worden gecommuniceerd. De communicatiemiddelen aanpassen betekent niet dat de overtuigingen en de boodschappen veranderen, maar wel dat we onze methodes moeten herzien.
“Verandering begint niet bovenaan. Verandering begint aan de basis. Mensen kijken elkaar aan en beseffen: mijn probleem is niet alleen mijn probleem. Uit dat besef groeit vakbondswerk. Hoop krijgt daar handen, voeten en een adres. Laat ons land opnieuw het kloppend hart van sociaal verzet worden.”
Bert Engelaar
Voorzitter ABVV
Verbindende kunst
Tijdens deze congresdagen was er ook veel ruimte voor cultuur en emotie. Geëngageerde kunstenaars brachten de sociale strijd in beeld, woord en muziek, middels hun artistieke creaties. Een fototentoonstelling over de rechtvaardige transitie, een andere over poëzie als strijdmiddel en een zeefdrukatelier zorgden tijdens de pauzes voor extra leven in de brouwerij.
Richting voor de komende vier jaar
Een congres is ook het moment waarop een organisatie de krijtlijnen voor de komende vier jaar uitzet. De strijd tegen extreemrechts, de bescherming van vakbondsrechten, lonen en werkzekerheid, waardige pensioenen, gendergelijkheid, rechtvaardige fiscaliteit, de verdediging van de sociale zekerheid en van zieke werknemers, de versterking van de openbare diensten, een rechtvaardige transitie – met oog voor zowel industrie en klimaat als voor digitalisering – en een menselijk migratiebeleid. Elk van deze ankerpunten weerspiegelt de ambitie om burger en mens opnieuw centraal te plaatsen bij politieke en economische keuzes.
Het ergste zou zijn als we hen geloofden. Dat er geen alternatief is. De Arizonaregering zal ooit verdwijnen, maar wij zijn hier om te blijven! Iedereen aan boord
voor een gedeelde toekomst. ABVV kiest resoluut voor solidariteit en niet voor
het recht van de sterkste. Al onze sociale verworvenheden zijn voortgekomen
uit durf, de durf om te denken dat we de wereld kunnen veranderen.
Selena Carbonero Fernandez
Algemeen secretaris ABVV
De herverkiezing van Bert Engelaar als voorzitter en van Selena Carbonero Fernandez als algemeen secretaris onderstreepte die motivatie om het reeds ingezette werk verder te zetten. Beiden riepen de militanten op om verder te bouwen aan een strijdbare, open en toekomstgerichte vakbond.
Na drie dagen bleef één boodschap bijzonder krachtig nazinderen. Vakbondswerk draait niet alleen om het verdedigen van verworven rechten of het onderhandelen over collectieve arbeidsovereenkomsten. Het is een engagement waarbij reflectie, solidariteit, cultuur en democratie centraal staan. Waarin diverse generaties, ervaringen en strijdpunten samenkomen om een maatschappelijk project vorm te geven.
In een wereld waarin tegenwind almaar sterker waait, herinnert het congresthema ons eraan dat niemand een storm alleen doorstaat. En dat misschien wel de grootste uitdaging voor de vakbondsbeweging deze blijft: wij zijn niet slechts de passagiers van een stuurloze samenleving. Wij vormen de bemanning die koers zet naar meer sociale rechtvaardigheid.
