Recente voorbeelden van kwalijke framing: de werkloze zou een groot probleem zijn voor onze samenleving; elke langdurig zieke is standaard verdacht; uitkeringsgerechtigden moeten voortdurend bewijzen dat zij hun plaats in de samenleving nog verdienen. Door sensationele of ronduit walgelijke reportages, karikaturale politieke uitspraken en gevaarlijke simplificaties zijn duizenden mensen plots permanente verdachten.

Wantrouwen als politieke tactiek

In dit klimaat was het bijna genoeg om op een tv-programma een vanzelfsprekendheid te herhalen –  “niet iedereen die een uitkering ontvangt, is een fraudeur”  – om als naïef of wereldvreemd over te komen. Toch is de realiteit duidelijk: achter elk dossier schuilen gebroken levens, tegenslagen, ontslagen, ziektes, scheidingen … Mensen die gewoon proberen overeind te blijven.

In deze editie van De Nieuwe Werker geven we het woord aan degenen die vaak worden gereduceerd tot cijfers of clichés. Mensen die werden uitgesloten van de werkloosheidsverzekering, die in diepe onzekerheid verkeren en geconfronteerd worden met zeer concrete angsten: hoe de huur betalen, de koelkast vullen, waardig blijven leven? We ontmoetten ook de medewerkers die hen dagelijks begeleiden. Professionals die de sociale nood van dichtbij meemaken en te maken hebben met steeds complexere regels.

Oorverdovende stilte

De oorverdovende stilte van ministers tegenover het dagelijkse lijden van zij die door de mazen van het sociaal vangnet vallen, spreekt boekdelen. Ook de noodkreten van OCMW’s en sociale diensten vinden amper gehoor.

Tegelijk roept een andere stilte vragen op. Wanneer honderden miljoenen via belastingparadijzen worden weggesluisd om aan het toezicht van de fiscus te ontsnappen, is de verontwaardiging opeens maar makjes. Geen grote politieke kruistocht. Geen dagenlange mediastorm. Geen beschuldigende vingertjes. De ene fraude passeert dus al gemakkelijker onder de radar dan de andere.

Dit onevenwicht is flagrant en pijnlijk. De controle op wie weinig heeft is meedogenloos, terwijl we gedwee toekijken naar zij die fortuinen bezitten – en verbergen. Voor een kleine administratieve fout betaalt de uitkeringsgerechtigde de hoofdprijs, maar voor gigantische belastingontwijking en -ontduiking knijpen we een oogje dicht. Die laatste brengen de gemeenschap nochtans aanzienlijke meer schade toe.

Vervolgens zijn we collectief verrast wanneer blijkt dat de putten dieper zijn dan gedacht, en wanneer de middelen blijken te “ontbreken” om pensioenen, gezondheidszorg, openbare diensten, sociale bescherming of kwalitatieve jobs te financieren.

Kortom, leefloon onterecht toegekend? Nationale media-aandacht en dagenlange verontwaardiging over “het profitariaat”. Fiscale hocuspocus om vele miljoenen naar het buitenland te versluizen? Niks. De advocaten en consultants handelen dat wel af.

Door systematisch de ene aan te pakken en de andere te sparen, houden bepaalde partijen een onrechtvaardig systeem in stand dat burgers tegen elkaar opzet, wantrouwen voedt en de sociale cohesie ernstig ondermijnt.

Samen zetten we solidariteit en fiscale rechtvaardigheid terug centraal in het debat. Voor het algemeen belang!

Bert Engelaar & Selena Carbonero Fernandez