Nieuws

Automatische index, even opfrissen?

Automatische index, even opfrissen?

De automatische indexering is de aanpassing van lonen en uitkeringen aan de toenemende prijzen of inflatie. We spreken van inflatie wanneer de goederen en diensten die gezinnen aanschaffen, in prijs stijgen.

Dit jaar was er een aanzienlijke toename van de inflatie in augustus. Vooral de stijgende energieprijzen (gas, elektriciteit) liggen hiervan aan de basis. De automatische indexering beschermt enigszins de koopkracht van de gezinnen.

Hoe is de korf van producten samengesteld?

Dit gebeurt op basis van het tweejaarlijks huishoudbudgetonderzoek. Dat onderzoek peilt naar de uitgaven van de Belgische gezinnen. De basisregel stelt dat een product dat één duizendste deel van de totale uitgaven behelst, opgenomen wordt in de korf. Om het simpel te zeggen: geeft een gezin één duizendste of 0,1% van het gezinsinkomen uit aan brood, dan verschijnt brood in de korf.

In 2021 werden vijf zogenaamde ‘getuigen’ aan de korf toegevoegd: voedingssupplementen, dakkoffers, computermuizen, toetsenborden, psycholoogbezoek. Twee getuigen verdwenen: gps-toestellen en katoenen zakdoeken.

Hoe lang bestaat het systeem als zoals we het nu kennen?

Het indexmechanisme onderging sinds de invoering in 1920 al heel wat hervormingen. Sinds 1994 kennen we de gezondheidsindex. Die schrapte schadelijke producten uit de korf, zoals tabak, alcohol en brandstof. Het indexcijfer wordt ook steeds op de laatste drie maanden berekend. In sommige sectoren is de automatische indexering al meer dan een eeuw oud.

Wat zijn de voordelen?

  • Het is een economische schokdemper die toelaat beter een crisis te overleven. Wanneer de prijzen stijgen, stijgen de lonen dus automatisch mee, zonder dat iemand daarvoor hoeft te onderhandelen. De indexering is universeel, voor lonen én uitkeringen, ongeacht sector of onderneming.
  • Het bevordert de sociale vrede, omdat zonder automatische loonindexering keer op keer een sociaal conflict zou kunnen ontstaan wanneer de prijzen de hoogte in gaan. Loononderhandelingen tussen werknemer en werkgever gaan dan nog uitsluitend over reële loonsverhogingen, die bovenop de indexering komen.
  • Eigen aan het Belgische systeem (met een grenswaarde, een zogenaamde ‘spilindex’ die kan verschillen van sector tot sector) is dat indexeringen zijn gespreid. Dit vermijdt economische schokken die zich zouden voordoen als alle lonen en uitkeringen op hetzelfde moment stijgen. De bescherming van de koopkracht beschermt het consumptieniveau en dus ook de economische activiteit.
  • Het systeem garandeert solidariteit tussen sterke en minder sterke sectoren en tussen actieven en inactieven.

Krijg ik elk jaar een loonindexering?

Neen. Dit hangt echt af van de inflatie en dus de prijsstijgingen, meer bepaald van het gezondheidsindexcijfer. Daarbovenop zijn er nog wat verschillen in de werking van de index over de sectoren heen.

Gaan alle lonen op hetzelfde moment omhoog?

Neen, zoals hierboven vermeld, verschilt dit van sector tot sector. De ene sector ziet de loonindexering op een vast moment, vastgelegd in een cao. In de voedingsindustrie is dat bijvoorbeeld altijd in januari. Voor de schoonmaak (PC121) is dat op 1 januari en op 1 juli. In andere sectoren, bijvoorbeeld voor ambtenarenlonen en sociale uitkeringen, gebeurt de indexering wanneer het prijspeil een zogenaamde ‘spilindex’ overschrijdt. Sociale uitkeringen en ambtenarenlonen zien dit jaar respectievelijk in september en oktober een indexaanpassing.

Hoeveel bedraagt de indexering?

Dat hangt weer van de inflatie af, en specifiek van de gezondheidsindex. Het bedrag is niet altijd gelijk.

Hoe blijf ik hiervan op de hoogte?

  • via de website of sociale mediakanalen van je ABVV-centrale
  • op het prikbord van je bedrijf
  • via jouw ABVV-delegee
Facebooktwitter

Gerelateerde berichten

Lees ook x