Er ging al maanden informatie de ronde, maar werknemers wisten niet wanneer de aankondiging zou komen en hoe ingrijpend die zou zijn. Op 14 oktober kondigde de directie van farmareus GSK tijdens een bijzondere ondernemingsraad aan dat ze van plan is om in België 1.217 banen te schrappen.
Een aankondiging die voor het personeel bijzonder moeilijk te slikken is, aangezien GSK in 2025 nog 481 miljoen euro overheidssteun ontving en datzelfde jaar ook winst maakte. De Nieuwe Werker ging ter plaatse en sprak met de werknemers.
Het is 10 uur aan de GSK-vestiging in Waver. De ochtend na de aankondiging. Honderden werknemers in rode jassen staan voor de ingang met elkaar te praten. Op de hesjes staat een niet mis te verstane boodschap: “Niet op mijn rug”. De ongerustheid is voelbaar, maar er hangt ook een gevoel van solidariteit in de lucht. Af en toe klinkt er getoeter. Vandaag ligt de vestiging volledig stil. Onder de actievoerders zijn ook heel wat kaderleden. Ongezien, vertrouwt een van hen ons toe.
De verbijstering
Hoewel de werknemers al iets vermoedden, kwam de omvang van de aankondiging nog altijd als een schok. Achter de 1.217 bedreigde banen gaan mensenlevens en gezinnen schuil. Duizenden levens die plotsklaps overhoop worden gehaald. “De cijfers zijn gewoon waanzinnig”, vertelt BBTK-delegee Ann-Sophie Baronheid. “Ik krijg er nog altijd koude rillingen van. Dat je zo wordt afgedankt, zo gemakkelijk, zo snel, terwijl je zoveel hebt gegeven … Dat voelt onrechtvaardig.” Haar kameraad Nicolas Coopmans beaamt dat: “We hadden wel iets verwacht, maar niet iets van deze omvang.”
“Ik krijg er nog altijd koude rillingen van. Dat je zo wordt afgedankt, zo gemakkelijk, zo snel, terwijl je zoveel hebt gegeven … Dat voelt onrechtvaardig.”
— Ann-Sophie Baronheid, delegee BBTK
Beiden zijn kaderleden en kunnen dus zelf getroffen worden door de aangekondigde ontslagen. “Na de ondernemingsraad belden de meeste werknemers meteen naar familie en vrienden”, legt Nicolas uit. “Mijn zoon vroeg me of ik ontslagen was”, vertelt hij met een stem vol emotie. De namen van de mensen die hun baan verliezen, zullen pas over weken of zelfs maanden bekend worden gemaakt.
Het onbegrip
De cijfers doen duizelen: in 2025 ontving het bedrijf 481 miljoen euro aan overheidssteun en fiscale voordelen. Datzelfde jaar maakte het 2,4 miljard euro winst en keerde het 5,7 miljard euro aan dividenden uit aan het moederbedrijf. Eén vraag ligt op ieders lippen: waarom wil een bedrijf dat het zo goed doet, zoveel banen schrappen?
De vakbondsverantwoordelijken zijn in principe niet tegen overheidssubsidies. Maar aan die overheidssteun moeten voorwaarden verbonden zijn rond het behoud en de creatie van jobs.
Concurrentie van andere bedrijven, een dalende vaccinproductie, invoerheffingen opgelegd door de Amerikaanse president, de wens om meer te investeren in onderzoek en ontwikkeling. Dit zijn de redenen waarmee het bedrijf de beslissing probeert te verantwoorden. Volgens de vakbondsvertegenwoordigers volstaan die echter niet om het schrappen van duizenden banen te verklaren.
Het lijkt alsof er zelfs geen andere pistes onderzocht werden. Nicolas wijst onder meer op de mogelijkheid om de focus van het bedrijf sterker op geneesmiddelen te richten. “Waarom betekent investeren in onderzoek en ontwikkeling automatisch dat je elders investeert en hier 1.200 mensen aan de kant schuift?”, vraagt Ann-Sophie zich af.
De angst
Je baan verliezen is op zich al een grote bron van angst en onzekerheid, maar de recente maatregelen van de Arizona-regering maken de situatie er niet makkelijker op. De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd tot maximaal twee jaar en de wijzigingen rond het brugpensioen bij herstructureringen, bieden de getroffen werknemers bijzonder weinig hoop en perspectief.
“Een werknemer van 54 die nu ontslagen wordt en op zijn twintigste begon te werken, heeft na een loopbaan van 34 jaar slechts recht op twee jaar werkloosheidsuitkeringen. Terwijl hij al die jaren flink heeft bijgedragen.” Flora Vitale, delegee van ABVV Scheikunde, deelt die bezorgdheid: “Dankzij GSK kan mijn gezin rondkomen. Als ik mijn baan verlies, wat moet er dan van mij worden met al die nieuwe hervormingen?”
“Dankzij GSK kan mijn gezin rondkomen. Als ik mijn baan verlies, wat moet er dan van mij worden met al die nieuwe hervormingen?”
— Flora Vitale, delegee ABVV Scheikunde
“Het grote verschil tussen de huidige herstructurering en de vorige is de wereld waarin de werknemers terechtkomen”, benadrukt Nicolas. Besparingen, stijgende prijzen, de beperking van de werkloosheidsuitkeringen en een moeilijke arbeidsmarkt voeden de ongerustheid onder hen. “Ze vertellen me dat ze hun werk graag doen en met de collega’s onderling goed overeenkomen, dat ze goed hun brood verdienen. En dat dat nu allemaal dreigt in te storten.”
De solidariteit
De aankondiging treft voorlopig alleen de kaderleden en bedienden. Maar ook de arbeiders hebben het werk neergelegd en staan massaal aan het stakingspiket, uit solidariteit.
Zo ook Jamal Amraoui, hoofddelegee voor ABVV Scheikunde: “Ik ben 49 en werk al 25 jaar bij het bedrijf.” Hij denkt met weemoed terug aan de jaren van sterke groei, toen er volop vaste contracten werden uitgedeeld, en kan de huidige situatie maar moeilijk vatten. “Het is duidelijk: we maken nu deel uit van een multinationale groep en de beslissingen worden niet meer in België genomen.”
Jamal wordt weliswaar niet rechtstreeks getroffen door de huidige aankondiging, maar vreest toekomstige herstructureringen. “We moeten ons ertegen wapenen dat er een tweede, derde of vierde golf komt.”
De solidariteit van de arbeiders ontroert de overige werknemers. Voor Ann-Sophie “is er vandaag geen verschil in statuut. Het doet deugd om dat te zien. Dit is een strijd die we allemaal samen moeten voeren.”
De strijd
Zoals bij elke grote herstructurering wordt de Renaultprocedure met haar drie fasen opgestart: de werknemers informeren, hun vertegenwoordigers raadplegen en tot slot het definitieve voornemen tot collectief ontslag bekendmaken.
De prioriteit van de delegees is om de schade nu zoveel mogelijk te beperken. Dat betekent het aantal ontslagen terugdringen en goede sociale plannen onderhandelen voor de mensen die moeten vertrekken. “In 2020 maakten we een gelijkaardige Renaultprocedure mee. Er werden toen 720 ontslagen aangekondigd, maar uiteindelijk slaagden we erin dat aantal terug te brengen tot 386”, legt BBTK-delegee Anthony Morelli uit. “We zullen alles uit de kast halen om dit aantal ook nu te beperken.” Daarnaast zullen er alternatieven worden voorgesteld, zoals de eerder aangehaalde uitbreiding van de geneesmiddelenproductie.
Er staat GSK dus een zware strijd te wachten. Die zal niet gemakkelijk zijn en de sfeer dreigt nog maandenlang bedrukt te blijven. Maar de rode delegees zijn vastberaden. “Het is belangrijk om waakzaam te blijven, alles goed in het oog te houden en aan de directie te tonen dat het hier niet bij laten. We zetten de strijd in, zo simpel is het”, besluit Jamal.
