Elk jaar reist ABVV Horval naar landen waarmee zij samenwerkt aan internationale vakbondsprojecten. Enkele weken geleden trok een Horval-delegatie naar Bolivia en Peru om de lokale partners te ontmoeten en de voortgang van het lopende programma in de regio te evalueren. De missie in Bolivia bracht naast de gebruikelijke vakbondsvertegenwoordigers, ook een afgevaardigde van het terrein mee naar het Zuid-Amerikaanse land. Fabienne Durieux, gezinshelper in Picardisch Wallonië, deelde na afloop haar ervaringen met ons.

Doorgaan bestaan de delegaties die aan dergelijke missies meedoen uit Horval-vertegenwoordigers (co-voorzitter of vaste secretarissen) en vertegenwoordigers van ngo’s. Maar soms krijgt een afgevaardigde die zelf op het terrein werkt ook de kans om deel te nemen. Voor Fabienne, al meer dan dertig jaar aan de slag als gezinshelper, en bijna net zo lang als vakbondsafgevaardigde, was het een buitenkans die ze direct met beide handen aangreep:

“Ik ben al meer dan 25 jaar afgevaardigde om voor werknemers op te komen en hen een luisterend oor te bieden. In onze afdeling hadden afgevaardigden eerder al in 2022 deelgenomen aan de Boliviaanse missie. Toen de missie van 2025 aan bod kwam tijdens het uitvoerend comité, en gevraagd werd wie wilde meegaan, heb ik geen seconde getwijfeld. Ik wilde de arbeidsomstandigheden van Boliviaanse werknemers graag met eigen ogen zien, alsook bijleren over hun vakbond en met hen in gesprek gaan over hun syndicale strijd.”

Indrukwekkende ontmoetingen

Tijdens de week durende missie, volgde de Belgische delegatie een gevuld programma. Voor Fabienne was de ontmoeting met Boliviaanse huishoudwerkers bijzonder belangrijk. Het is ook deze ontmoeting die haar het meest heeft geraakt. “Deze vrouwelijke werknemers strijden voor correct werk, een eerlijk loon en voor aanvaardbare werkuren”, vertelt Fabienne. Op eerste zicht lijken deze eisen sterk overeen te komen met die van Belgische huishoudwerkers.

Fabienne legt uit hoe de Boliviaanse situatie echter mijlenver van de onze ligt: “Ze wonen en werken rechtstreeks in het huis van hun werkgever. Vaak zijn ze daar dagen en nachten aan de slag, zonder contract of enige vorm van erkenning. Ze moeten hun eigen kinderen achterlaten om te kunnen werken, waardoor ze ook geen eigen gezinsleven hebben. Het is een vorm van moderne slavernij.”

De woorden zijn hard, maar ze weerspiegelen de precaire arbeidsomstandigheden van deze Boliviaanse werknemers. Wanneer zij zonder werkgever vallen, worden ze gedwongen om op andere manieren in hun levensonderhoud te voorzien. “Als ze zonder werk komen te zitten, kunnen ze niet terugvallen op een werkloosheidsuitkering. Ze vervaardigen dan bijvoorbeeld kleine voorwerpen die ze, zo goed en zo kwaad als het kan, op straat proberen te verkopen,” vertelt Fabienne ernstig.

Fabienne had ook andere verrijkende ontmoetingen. De delegatie sprak onder meer met zogenaamde Gastronómos, werknemers uit de horecasector. Alsook met hun vakbondsvertegenwoordigers, die door ABVV Horval worden ondersteund via een opleidingsprogramma, dat hen in staat stelt bepaalde vaardigheden te ontwikkelen. Verder stonden er ontmoetingen met verschillende vakbonden uit de voedingsindustrie op het programma, waaronder die van de suikerrietkappers.

Boliviaanse veerkracht

De Boliviaanse vakbondsstrijd is zonder twijfel een pak moeilijker dan de Belgische. Zo zijn de vakbondsvrijheden er veel beperkter – een situatie waar Arizona alleen maar van kan dromen – en nu rechts, volgend op de recente presidentsverkiezingen, de macht overnam van links, zal het er niet beter op worden.

Toch tonen Boliviaanse werknemers volgens Fabienne bijzonder veel veerkracht: “Als werknemers staken, krijgen ze geen enkele vergoeding, niets. Ze trekken de straat op en doen er soms dagen en nachten over om de afgesproken locatie van de betoging te bereiken, en ze geven niet op. Ze vechten met kracht, want ze hebben geen andere keuze. Waar er in België nog bepaalde beschermingen bestaan, is dat in Bolivia allesbehalve het geval.”

“Als Boliviaanse werknemers staken, krijgen ze geen enkele vergoeding. De beschermingen die wij in België genieten, hebben ze hier niet.”

— Fabienne Durieux, afgevaardigde ABVV Horval

Blijven uitwisselen

Deze missie heeft Fabienne in ieder geval het belang van internationale vakbondssolidariteit aangetoond. “Dit project en de collectieve steun die ermee gepaard gaat, stelt Boliviaanse werknemers in staat zich beter te organiseren en op te leiden. Daardoor kunnen ze degelijke arbeidsvoorwaarden afdwingen en uitbuiting tegengaan,” bevestigt ze vastberaden.

Fabienne sluit een toekomstige deelname aan een dergelijke ervaring in ieder geval niet uit. Tenslotte heeft ze nog een aanmoedigende boodschap voor de afgevaardigden die de missie ook overwegen: “Je mag de kans om aan dit soort vakbondsmissies deel te nemen niet aan je laten voorbijgaan. Het is belangrijk om te beseffen wat werknemers in sommige landen moeten doorstaan en die internationale solidariteit is ook verrijkend voor onze eigen vakbondsstrijd.”

Het belang van internationale vakbondssolidariteit!                                                 

Internationale vakbondssolidariteit maakt integraal deel uit van de vakbondsstrategie van ABVV Horval. Tegenover een grenzeloos, geglobaliseerd kapitalisme, kan de syndicale strijd niet vanuit een afgesloten isolement gevoerd worden. Daarom moeten vakbondsbewegingen van over de hele wereld hun strijd verenigd en solidair aangaan.

Sinds meerdere jaren ontwikkelt ABVV Horval, in samenwerking met Belgische ngo’s zoals SOLSOC, FOS en FGTB-IFSI, talrijke vakbondsprojecten in Afrika (Burkina Faso, Burundi, Ivoorkust) en Latijns-Amerika (Bolivia, Colombia, Cuba, El Salvador, Honduras, Peru). Regelmatig worden missies georganiseerd naar de betrokken landen om de partners te ontmoeten en de voortgang van de lopende programma’s te evalueren.