Artificiële intelligentie heeft steeds meer invloed op ons werk. De laatste jaren is de technologie pijlsnel geëvolueerd en ondertussen is ze niet meer weg te denken uit het dagelijks professioneel gebruik. Toch is het niet zonder gevaren. Er zijn juiste én verkeerde manieren om artificiële intelligentie te gebruiken. We overlopen de resolute DO’s en de absolute DON’Ts van AI-gebruik op het werk – met een sterke focus op generatieve AI.

AI bestaat in veel verschillende vormen. Een van de meest voorkomende vormen is de LLM. Dit staat voor Large Language Model en is een vorm van generatieve AI, waarbij de artificiële intelligentie op basis van instructies (ook wel prompts genoemd) een antwoord genereert. ChatGPT van het bedrijf OpenAI is waarschijnlijk de bekendste generatieve AI.

Kritische noot

Een terugkerend punt van kritiek bij LLMs is de zogenaamde “confirmation bias”, wat vertaald kan worden als “bevestigingsvooroordeel”. Een generatief AI-model probeert namelijk niet altijd het meest correcte antwoord aan de gebruiker te geven, maar vooral het meest gewenste. Daardoor zal het snel akkoord gaan met correcties en antwoorden genereren die ogenschijnlijk overeenkomen met de voorkeuren van de gebruiker. Het is bovendien sterk vatbaar voor bepaalde vooroordelen die ingebakken zijn in de samenleving, juist omdat het model getraind is met menselijke gegevens.

Hieronder geven we vier situaties waarbij AI gebruikt kan worden. De ‘prompt’ schetst een situatie. De DO geeft aan hoe het wél kan. De DON’T waarschuwt dan weer voor hoe het beter niet moet. En omdat we onze research op menselijke wijze gedaan hebben – geven we hier en daar een bron mee voor extra context.

Het gebruik van AI in de context van personeelsrekrutering

Prompt: Hey ABVV-GPT, kan je deze 200 kandidaten screenen en vervolgens de beste tien kandidaten kiezen?

DO: Gebruik AI in het rekruteringsproces om eventuele discriminatie op basis van gender, leeftijd, afkomst of handicap op te sporen.

DON’T: Wanneer je AI gebruikt voor het selecteren van personeel, kan er ongewenste discriminatie plaatsvinden. AI-systemen nemen bestaande vooroordelen namelijk snel over.   

Vertrouw nooit blind op AI-systemen. Ze nemen namelijk menselijke vooroordelen over, of erger, versterken ze zelfs. Zo kwam Amazon in 2018 in opspraak toen bleek dat het de technologie gebruikte in het rekruteringsproces. Het systeem verkoos mannen boven vrouwen, omdat ze een reeds bestaande (menselijke) gender bias overnam.

Verder is het ook belangrijk dat wanneer AI wordt gebruikt voor het screenen van profielen, dat dit transparant gecommuniceerd wordt naar de sollicitanten.

Gegevensbescherming & privacy

Prompt: Hey ABVV-GPT, ik werk voor de IT-dienst en ik moet dit bestand met gevoelige informatie opfrissen, kan je dit voor me doen?

DO: Je kan taken met eventueel gevoelige informatie laten uitvoeren door Microsoft 365 Copilot, aangezien het de data niet gebruikt om modellen verder te trainen. Bovendien wordt er actief rekening gehouden met de bestaande privacywetgeving, zoals de GDPR, AVG & AI-Act.

DON’T: In 2023 deelde een medewerker van Samsung gevoelige informatie met ChatGPT. Dit leidde tot een datalek, waarna het Zuid-Koreaanse bedrijf het gebruik van generatieve AI-tools verbande.

Wanneer je AI-tools gebruikt om gevoelige data te verwerken, is het belangrijk om vooraf een aantal zaken vast te leggen: bepaal het doel, minimaliseer de hoeveelheid gegevens, weet hoe lang deze bewaard blijven en wie er toegang toe heeft. Zorg dat het gebruik transparant, proportioneel en juridisch onderbouwd is.

Impact op werk, loon en productiviteitswinsten

Prompt: Hey ABVV-GPT, sinds we het gebruik van AI in ons bedrijf hebben omarmd is onze productiviteit de lucht ingeschoten, maar we zien geen enkele verbetering in onze verloning of arbeidsomstandigheden.

DO: Koppel AI-productiviteitswinsten aan betere arbeids-voorwaarden en hogere lonen.

DON’T: Gebruik AI als besparing ten koste van jobs, waarbij seniorprofielen het onderspit delven en juniorprofielen niet meer worden aangenomen.

De Amerikaanse afdeling van het aandelenhandelsdepartement van de investeringsbank Goldman Sachs evolueerde van zeshonderd werknemers naar twee door de invoering van AI-toepassingen. De aandeelhouders wreven zich wellicht in de handen. Het wordt tijd om een eerlijk debat te voeren over winstverdeling in het kader van productiviteitswinsten in de bedrijven.

Auteursrecht, kunst & creativiteit

Prompt: Hey ABVV-GPT, kan je me een afbeelding genereren in de stijl van Studio Ghibli voor een LinkedIn-post?

DO: Respecteer het auteursrecht en de eventuele persoonlijke visie van kunstenaars op het gebruik van AI bij het genereren van afbeeldingen.

DON’T: Genereer afbeeldingen gebaseerd op auteursrechtelijk werk voor commerciële doeleinden.

Veel generatieve AI-modellen zijn getraind op datasets met creatieve, auteursrechtelijke werken waarvoor de auteurs-kunstenaars geen toestemming gegeven hebben. Zo liep er in 2025 een trend waarbij afbeeldingen gegenereerd werden in de stijl van Hayao Miyazaki’s animatiestudio Studio Ghibli – ondanks dat de Japanse Oscarwinnaar AI een ‘belediging voor het leven’ noemde.

Syndicale hangijzers

De opkomst van artificiële intelligentie op de werkvloer maakt het noodzakelijk dat vakbondsafgevaardigden het thema actief opnemen binnen het sociaal overleg. Van zodra AI ook maar enig impact heeft op arbeidsomstandigheden, wordt het een syndicale kwestie die thuishoort in de OR én het CPBW.

Concreet betekent dit dat delegees het recht op informatie en overleg moeten toepassen om een beter zicht te krijgen op het gebruik van AI, de impact op het werk en welke data precies gebruikt wordt. AI beïnvloedt de organisatie van het werk, de arbeidsomstandigheden en machtsverhoudingen, met rechtstreekse risico’s op het vlak van privacy, (on)gelijkheid en het recht op waardig werk. Toezicht op deze nieuwe technologie wordt, en is nu al, een cruciaal syndicaal hangijzer. Zo wordt ze niet ten koste, maar juist ten dienste van werknemers ingezet.

Meer weten over AI-gebruik in een professionele en syndicale context? Lees er alles over in onze brochure.

Nog meer concrete situaties over AI? Houd een oogje in het zeil voor deel 2.